Alkohole monohydroksylowe
Spis treści
Nazewnictwo alkoholi
Izomeria w alkoholach
Rzędowość alkoholi
Własności fizyczne alkoholi
- Wiązania wodorowe między cząsteczkami alkoholi
- Kontrakcja w roztworach alkoholu i wody
- Właściwości fizyczne alkoholi a długość łańcucha węglowego
Otrzymywanie alkoholi
- Addycja wody do alkenu (hydratacja, uwodnienie)
- Reakcje fluorowcoalkanów z mocnymi zasadami w środowisku wodnym (hydroliza zasadowa)
- Reakcja z wodą (hydroliza)
- Fermentacja alkoholowa cukrów - otrzymywanie alkoholu etylowego
Własności chemiczne alkoholi
- Reakcje z metalami aktywnymi (np.Na, K, Mg, Al)
- Utlenianie alkoholi
Substytucja nukleofilowa (podstawienie nukleofilowe)
Etanol i pentanol - alkohole o róznej długości łańcucha węglowego
- Porównanie temperatur wrzenia etanolu i pentanolu
- Zdolność mieszania się z wodą etanolu i pentanolu
Heksanol i cykloheksanol - alkohole o różej budowie czasteczek
- Porównanie temperatur wrzenia heksanolu i cykloheksanolu
- Porównanie zdolności mieszania się z wodą heksanolu i cykloheksanolu
Utlenianie metanolu w zakwaszonym roztworze KMnO4
Jak w przemyśle otrzymuje się alkohol etylowy?
- 1. Produkcja fermentacyjna
- 2. Produkcja syntetyczna
- Porównanie metod
- Podsumowanie
Alkohole monohydroksylowe to pochodne węglowodorów, w których jeden atom wodoru został zastąpiony grupą hydroksylową –OH. Ich ogólny wzór to R–OH, gdzie R oznacza grupę alkilową. W artykule omówiono nazewnictwo, izomerię, właściwości fizyczne i chemiczne alkoholi, sposoby ich otrzymywania oraz reakcje charakterystyczne.
Materiał przeznaczony dla uczniów liceum realizujących podstawę programową z chemii organicznej.
Czego dowiesz się z tego artykułu
- jak nazywać alkohole zgodnie z IUPAC
- jakie rodzaje izomerii występują w alkoholach
- czym jest rzędowość alkoholi
- dlaczego alkohole mają wysokie temperatury wrzenia
- jak otrzymuje się alkohole
- jak przebiegają reakcje alkoholi z metalami, kwasami i halogenowodorami
- jak utleniają się alkohole I, II i III-rzędowe
Fragment artykułu
Nazwy alkoholi tworzy się, wybierając najdłuższy łańcuch zawierający grupę –OH i dodając końcówkę −ol. Położenie grupy hydroksylowej określa się lokantem, np. butan-2-ol.
Alkohole wykazują izomerię położenia grupy –OH oraz izomerię szkieletową. Rzędowość alkoholu zależy od rzędowości atomu węgla, do którego przyłączona jest grupa –OH.
Alkohole mają wyższe temperatury wrzenia niż odpowiadające im węglowodory, ponieważ tworzą wiązania wodorowe. Etanol wrze w 78°C, podczas gdy eter dimetylowy o tym samym wzorze sumarycznym wrze w –24°C.
Alkohole otrzymuje się m.in. przez hydratację alkenów, hydrolizę fluorowcoalkanów oraz fermentację alkoholową. W reakcjach chemicznych alkohole mogą ulegać substytucji, eliminacji, estryfikacji oraz utlenianiu.
Ucz się skutecznie, dokładnie pod wymagania
- Najważniejsze reakcje alkoholi w jednym miejscu
- Przejrzyste schematy i równania
- Dostęp do wszystkich działów podręcznika
- Brak reklam i zbędnych dodatków
Dołącz do tysięcy uczniów uczących się z Chem24. Bez zobowiązań.
Pełna wersja artykułu zawiera
- wzór ogólny alkoholi i budowę grupy –OH
- nazewnictwo systematyczne i zwyczajowe
- nazwy anionów alkoksylanowych
- izomerię alkoholi: położenia i szkieletową
- rzędowość alkoholi: I, II, III-rzędowe
- wiązania wodorowe i ich wpływ na temperaturę wrzenia
- kontrakcję roztworów alkoholu i wody
- wpływ długości łańcucha na rozpuszczalność i temperatury wrzenia
- otrzymywanie alkoholi:
- hydratacja alkenów
- hydroliza fluorowcoalkanów
- fermentacja alkoholowa
- właściwości chemiczne:
- reakcje z metalami aktywnymi
- reakcje z halogenowodorami
- dehydratacja alkoholi
- estryfikacja
- reakcje z kwasami nieorganicznymi
- utlenianie alkoholi I, II i III-rzędowych
- wykrywanie etanolu za pomocą K₂Cr₂O₇
- mechanizm substytucji nukleofilowej
- enole i tautomeria keto–enolowa
- autodysocjację alkoholi
- porównanie właściwości etanolu, pentanolu, heksanolu i cykloheksanolu
- utlenianie metanolu KMnO₄
- produkcję etanolu w przemyśle: fermentacja i synteza z etylenu
Chcesz kontynuować naukę?
- Dostęp do pełnych lekcji i przykładów
- Wyjaśnienia trudnych pojęć krok po kroku
- Możliwość zadawania pytań
- Zero reklam
Ucz się szybciej i skuteczniej z Chem24.
Najczęstsze pytania
Dlaczego alkohole mają wyższe temperatury wrzenia niż etery?
Bo tworzą wiązania wodorowe, które wymagają większej energii do rozerwania.
Jak odróżnić alkohol I-rzędowy od II-rzędowego?
Alkohol I-rzędowy utlenia się do aldehydu i kwasu, a II-rzędowy — do ketonu.
Dlaczego alkohole trzeciorzędowe nie ulegają utlenianiu?
Bo atom węgla z grupą –OH nie ma wodoru, który mógłby zostać oderwany w procesie utleniania.