Alkohole polihydroksylowe
Spis treści
Reakcja glicerolu z wodorotlenkiem miedzi(II)
Reakcje z aktywnymi metalami i ich wodorotlenkami
Alkohole polihydroksylowe to związki organiczne zawierające dwie lub więcej grup hydroksylowych –OH przy różnych atomach węgla. Należą do nich m.in. etano-1,2-diol (glikol etylenowy), propano-1,2-diol (glikol propylenowy) oraz propano-1,2,3-triol (glicerol). Wielość grup –OH nadaje im specyficzne właściwości fizyczne i chemiczne, odróżniające je od alkoholi monohydroksylowych.
Materiał przeznaczony dla uczniów liceum realizujących podstawę programową z chemii organicznej.
Czego dowiesz się z tego artykułu
- jakie alkohole zaliczamy do polihydroksylowych
- jakie mają właściwości fizyczne i chemiczne
- dlaczego reagują z Cu(OH)₂, a alkohole monohydroksylowe — nie
- jak powstają glikol i glicerol
- jakie są ich zastosowania
Fragment artykułu
Alkohole polihydroksylowe zawierają kilka grup –OH, co znacząco zwiększa ich zdolność do tworzenia wiązań wodorowych. Dzięki temu są cieczami gęstymi, lepkimi, trudnolotnymi i dobrze rozpuszczalnymi w wodzie. Przykładowo glicerol jest syropowaty, bezbarwny i miesza się z wodą w każdym stosunku.
Reakcja glicerolu z Cu(OH)₂ jest reakcją charakterystyczną dla alkoholi z grupami –OH przy sąsiadujących atomach węgla. Powstaje wtedy intensywnie szafirowy roztwór kompleksowy. Alkohole monohydroksylowe nie dają takiego efektu.
Glikol etylenowy otrzymuje się m.in. przez hydrolizę fluorowcopochodnych lub utlenianie etenu KMnO₄. Glicerol powstaje jako produkt uboczny zmydlania tłuszczów.
Glikol stosuje się w płynach niezamarzających, a glicerol — w kosmetykach, lekach, tworzywach sztucznych i materiałach wybuchowych.
Ucz się skutecznie, dokładnie pod wymagania
- Najważniejsze informacje o glikolu i glicerolu w jednym miejscu
- Przejrzyste schematy reakcji
- Dostęp do wszystkich działów podręcznika
- Brak reklam i zbędnych dodatków
Dołącz do tysięcy uczniów uczących się z Chem24. Bez zobowiązań.
Pełna wersja artykułu zawiera
- definicję alkoholi polihydroksylowych
- nazwy IUPAC i zwyczajowe:
- etano-1,2-diol (glikol etylenowy)
- propano-1,2-diol (glikol propylenowy)
- propano-1,2,3-triol (glicerol)
- właściwości fizyczne: lepkość, rozpuszczalność, temperatury wrzenia
- reakcję glicerolu z Cu(OH)₂ — reakcję charakterystyczną
- reakcje z metalami aktywnymi i wodorotlenkami
- reakcję z HNO₃ — powstawanie nitrogliceryny
- asocjację cząsteczek i rolę wiązań wodorowych
- otrzymywanie glikolu i glicerolu
- zastosowania glikolu i glicerolu
Chcesz kontynuować naukę?
- Dostęp do pełnych lekcji i przykładów
- Wyjaśnienia trudnych pojęć krok po kroku
- Możliwość zadawania pytań
- Zero reklam
Ucz się szybciej i skuteczniej z Chem24.
Najczęstsze pytania
Dlaczego glicerol reaguje z Cu(OH)₂, a etanol — nie?
Bo glicerol ma grupy –OH przy sąsiadujących atomach węgla, co umożliwia tworzenie kompleksu z jonami Cu²⁺.
Dlaczego glikol i glicerol są tak lepkie?
Bo zawierają wiele grup –OH, które tworzą liczne wiązania wodorowe między cząsteczkami.
Skąd pochodzi glicerol?
Jest produktem ubocznym zmydlania tłuszczów.