Powrót

Masa atomowa i masa cząsteczkowa

Atomy i cząsteczki mają określoną masę, którą można wyrazić w jednostkach masy atomowej. Zrozumienie mas atomowych i cząsteczkowych pozwala obliczać skład związków chemicznych, analizować reakcje i przewidywać właściwości substancji.


Co to jest atom?

Atom to najmniejsza chemicznie niepodzielna część pierwiastka, która zachowuje jego właściwości. Składa się z jądra (protony i neutrony) oraz elektronów krążących wokół jądra. Substancje proste zbudowane są z atomów jednego rodzaju.


Co to jest masa atomowa?

Masa atomowa to masa pojedynczego atomu pierwiastka chemicznego. Wyraża się ją w unitach (symbol: u), czyli jednostkach masy atomowej. Jednostka ta została zdefiniowana jako 1/12 masy atomu izotopu węgla ¹²C.

Jak przelicza się unity na gramy?

1 u = 0,00000000000000000000000166 g = 0,166 * 10−23 g
1 g = 602000000000000000000000 u = 6,02 * 1023 u

Jak odczytać masę atomową?

Masy atomowe odczytuje się z układu okresowego pierwiastków. Są to wartości średnie, uwzględniające naturalne izotopy.

Przykłady:
masa atomowa węgla mat. C = 12u, 
masa atomowa tlenu mat. O = 16u, 
masa atomowa wodoru mat. H = 1u


Co to jest masa cząsteczkowa?

Atomy łączą się z sobą i tworzą cząsteczki. Można dla nich obliczyć masę cząsteczkową.

Masa cząsteczkowa − masa cząsteczki pierwiastka lub związku chemicznego wyrażona w jednostkach masy atomowej u.
Masę cząsteczkową oblicza się sumując masy atomowe poszczególnych atomów wchodzących w skład cząsteczki.

Jak obliczyć masę cząsteczkową krok po kroku?

Jak obliczyć masę cząsteczkową tlenu O2?

  1. Znajdź masę atomową pierwiastka tlenu w układzie okresowym pierwiastków
    Masa atomowa tlenu (O) wynosi 16 u. 

  2. Określ liczbę atomów w cząsteczce tlenu  O2  
    Cząsteczka tlenu O2 składa się z dwóch atomów tlenu.

  3. Pomnóż masę atomową przez liczbę atomów
    Aby obliczyć masę cząsteczkową, należy pomnożyć masę atomową jednego atomu tlenu przez liczbę atomów w cząsteczce:

    Masa cząsteczkowa O2 =16 u · 2 = 32, u.

Jak obliczyć masę cząsteczkową azotu N2?

  1. Masa atomowa azotu: 14,00 u
  2. Liczba atomów w cząsteczce N2: 2,
  3. Obliczenie: 14 u · 2 = 28 u
  4. Wynik: Masa cząsteczkowa azotu O2 = 14 u

Jak obliczyć masę cząsteczkową wody H2O?

  1. Napisz wzór cząsteczki wody i rozłóż ją na atomy
    H2O  / Cząsteczka wody zbudowana jest z 1 atomu tlenu i 2 atomów wodoru.
  2. Odczytaj z układu okresowego masy atomowe H i O
    Masa atomowa tlenu mat. O = 16u,
    Masa atomowa wodoru mat. = 1u
  3. Oblicz masę cząsteczkową, która jest sumą mas atomowych wszystkich pierwiastków
    Masa cząsteczkowa wody mcz. H2O = 1· mat. O + 2· mat. H = 16u + 2·1u = 18u

 Dla zainteresowanych

Dlaczego masa atomowa nie jest liczbą całkowitą?

Masa atomowa jest średnią mas atomów danego pierwiastka, uwzględniającą procentowy udział jego izotopów w naturze.

Przykład: masa atomowa węgla wynosi około 12,01 u, ponieważ w przyrodzie występują izotopy ¹²C i ¹³C.


FAQ – najczęściej zadawane pytania

Dlaczego używa się unitów zamiast gramów?

Unity są wygodne, ponieważ masa atomów jest bardzo mała i zapis w gramach byłby niepraktyczny.

Czy masa atomowa i liczba masowa to to samo?

Nie. Liczba masowa to liczba protonów i neutronów w jądrze, a masa atomowa to średnia masa atomów pierwiastka.

Czy masa cząsteczkowa może być liczbą niecałkowitą?

Tak, jeśli cząsteczka zawiera pierwiastki o niecałkowitych masach atomowych.

Czy masa cząsteczkowa i masa molowa to to samo?

Nie. Masa cząsteczkowa wyrażana jest w unitach, a masa molowa w g/mol, ale liczbowo są równe.

Skąd wiadomo, ile atomów znajduje się w cząsteczce?

Informację tę podaje wzór chemiczny, np. H₂O oznacza 2 atomy wodoru i 1 atom tlenu.