Dwucukry
Dwucukry (disacharydy) to węglowodany zbudowane z dwóch cząsteczek monosacharydów połączonych wiązaniem glikozydowym. Mają wzór sumaryczny C12H22O11, ale mogą różnić się budową - dlatego wiele dwucukrów o tym samym wzorze jest izomerami. Najważniejsze dwucukry to sacharoza, maltoza, laktoza i celobioza.
Materiał przeznaczony dla uczniów liceum realizujących podstawę programową z chemii organicznej.
Czego dowiesz się z tego artykułu
- jak powstają dwucukry i czym jest wiązanie glikozydowe
- czym różnią się cukry redukujące od nieredukujących
- jak rozpoznać maltozę i sacharozę po wzorze
- jak przebiega hydroliza dwucukrów
- jak odróżnić glukozę od sacharozy w doświadczeniu
Fragment artykułu
Dwucukry powstają, gdy grupa hemiacetalowa jednego monosacharydu reaguje z grupą –OH drugiego, tworząc mostek tlenowy — wiązanie glikozydowe. W zależności od tego, które atomy węgla biorą udział w reakcji, powstają różne izomery.
Sacharoza składa się z glukozy i fruktozy połączonych wiązaniem 1,2‑glikozydowym. Obie grupy hemiacetalowe są zablokowane, dlatego sacharoza nie może przejść w formę aldehydową lub ketonową - jest cukrem nieredukującym.
Maltoza zbudowana jest z dwóch cząsteczek glukozy połączonych wiązaniem α‑1,4‑glikozydowym. Jedna grupa hemiacetalowa pozostaje wolna, dlatego maltoza jest cukrem redukującym i daje pozytywny wynik próby Tollensa oraz Trommera.
Dwucukry ulegają hydrolizie w środowisku kwaśnym lub pod wpływem enzymów. Sacharoza rozpada się na glukozę i fruktozę, a maltoza — na dwie cząsteczki glukozy.
Glukozę można odróżnić od sacharozy za pomocą próby Trommera. Glukoza redukuje Cu(OH)₂ do ceglastoczerwonego Cu₂O, natomiast sacharoza nie - ulega jedynie termicznemu rozkładowi Cu(OH)₂ do czarnego CuO.
Ucz się skutecznie, dokładnie pod wymagania
- Najważniejsze informacje o dwucukrach w jednym miejscu
- Przejrzyste schematy i reakcje
- Dostęp do wszystkich działów podręcznika
- Brak reklam i zbędnych dodatków
Dołącz do tysięcy uczniów uczących się z Chem24. Bez zobowiązań.
Pełna wersja artykułu zawiera
- budowę i rodzaje wiązań glikozydowych
- różnice między cukrami redukującymi i nieredukującymi
- wzory i nazwy najważniejszych dwucukrów
- hydrolizę sacharozy i maltozy
- doświadczenia odróżniające glukozę od sacharozy
- występowanie i zastosowanie sacharozy, laktozy, maltozy i celobiozy
Chcesz kontynuować naukę?
- Dostęp do pełnych lekcji i przykładów
- Wyjaśnienia trudnych pojęć krok po kroku
- Możliwość zadawania pytań
- Zero reklam
Ucz się szybciej i skuteczniej z Chem24.
Najczęstsze pytania
Dlaczego sacharoza nie jest cukrem redukującym
Bo obie grupy hemiacetalowe są zablokowane w wiązaniu glikozydowym.
Dlaczego maltoza daje próbę Tollensa
Bo ma wolną grupę hemiacetalową, która może przejść w formę aldehydową.
Jak odróżnić glukozę od sacharozy
Glukoza redukuje Cu(OH)₂ do Cu₂O, a sacharoza nie — daje tylko czarny CuO.