(N)Reakcja Wurtza
Reakcja Wurtza to klasyczna metoda syntezy w chemii organicznej, pozwalająca na wydłużanie i rozgałęzianie łańcuchów węglowych. Polega na łączeniu dwóch halogenków alkilowych w obecności sodu, co prowadzi do powstania nowego wiązania C–C. W artykule omówiono mechanizm, przykłady oraz ograniczenia tej reakcji.
Materiał przeznaczony dla uczniów liceum realizujących podstawę programową z chemii organicznej.
Czego dowiesz się z tego artykułu
- na czym polega reakcja Wurtza
- jakie halogenki alkilowe biorą udział w reakcji
- jak otrzymać jeden produkt, a kiedy powstaje mieszanina
- jakie są ograniczenia i zastosowania reakcji
Fragment artykułu
Reakcja Wurtza polega na łączeniu dwóch cząsteczek halogenków alkilowych pod wpływem sodu. Atomy halogenu odłączają się, tworząc sól sodową, a reszty alkilowe łączą się ze sobą:
R–X + X–R + 2Na → R–R + 2NaX
Aby otrzymać jeden produkt organiczny, stosuje się dwa identyczne halogenki alkilowe. Przykładowo, z chlorometanu powstaje etan:
2CH₃–Cl + 2Na → CH₃–CH₃ + 2NaCl
Jeśli użyje się dwóch różnych halogenków, powstaje mieszanina produktów — zarówno łańcuchy proste, jak i rozgałęzione. Mieszaninę rozdziela się metodą destylacji.
Ucz się skutecznie, dokładnie pod wymagania
- Przejrzyste omówienie reakcji Wurtza
- Przykłady syntez i równania reakcji
- Dostęp do wszystkich działów podręcznika
- Brak reklam i zbędnych dodatków
Dołącz do tysięcy uczniów uczących się z Chem24. Bez zobowiązań.
Pełna wersja artykułu zawiera
- mechanizm reakcji Wurtza
- warunki reakcji: sód, temperatura, halogenki alkilowe
- syntezę jednego produktu z identycznych halogenków
- powstawanie mieszanin produktów z różnych halogenków
- przykłady: etan, butan, izomery rozgałęzione
- reakcję Wurtza dla łańcuchów rozgałęzionych
- ograniczenia metody i jej zastosowania
Chcesz kontynuować naukę?
- Dostęp do pełnych lekcji i przykładów
- Wyjaśnienia trudnych pojęć krok po kroku
- Możliwość zadawania pytań
- Zero reklam
Ucz się szybciej i skuteczniej z Chem24.
Najczęstsze pytania
Dlaczego reakcja Wurtza daje mieszaninę produktów?
Bo różne halogenki mogą łączyć się ze sobą w wielu kombinacjach, tworząc różne węglowodory.
Czy reakcja Wurtza pozwala otrzymać łańcuchy nieparzyste?
Nie — z identycznych halogenków powstają tylko węglowodory o parzystej liczbie atomów węgla.
Dlaczego fluorowce muszą być przy węglu innym niż C1, aby powstał łańcuch rozgałęziony?
Bo tylko wtedy po odłączeniu halogenu powstaje centrum, które umożliwia rozgałęzienie łańcucha.