(N) Związki cykliczne
Spis treści
Nazewnictwo cykloalkanów i cykloalkenów
Cykloalkany
- Izomeria
- Steroizomeria → izomeria geometryczna cis-trans
- Wzór ogólny cykloalkanów
Cykloalkeny
Własności fizyczne cykloalkanów
Otrzymywanie cykloalkanów
Reakcje chemiczne cykloalkanów i cykloalkenów
Cykloalkany w przestrzeni
Związki cykliczne to węglowodory, w których atomy węgla tworzą pierścień. Najważniejsze z nich to cykloalkany i cykloalkeny. W artykule omówiono zasady nazewnictwa, izomerię, właściwości fizyczne, otrzymywanie oraz reakcje chemiczne tych związków.
Materiał przeznaczony dla uczniów liceum realizujących podstawę programową z chemii organicznej.
Czego dowiesz się z tego artykułu
- jak nazywać cykloalkany i cykloalkeny
- jak wygląda izomeria w związkach cyklicznych
- czym różnią się cykloalkany od alkenów
- jakie są właściwości fizyczne związków cyklicznych
- jak otrzymuje się cykloalkany i cykloalkeny
- jakie reakcje chemiczne przechodzą związki cykliczne
Fragment artykułu
Nazwy cykloalkanów i cykloalkenów tworzy się, dodając przedrostek cyklo– do nazwy odpowiedniego węglowodoru. Numerację atomów węgla prowadzi się tak, aby podstawniki otrzymały najniższe możliwe lokanty.
Cykloalkany mają wzór ogólny CnH2n, taki sam jak alkeny — dlatego są względem siebie izomerami. W pierścieniach cyklicznych nie ma swobodnej rotacji wokół wiązań C–C, co umożliwia występowanie izomerii cis–trans.
Przykładem są izomery cis- i trans-1,2-dibromocyklobutanu. W cykloalkanach od czterech atomów węgla pierścień nie jest płaski — cykloheksan może występować w formie krzesełkowej lub łódkowej.
Cykloalkany otrzymuje się m.in. z dichlorowcoalkanów i cynku, a cykloalkeny — przez eliminację lub uwodornienie. Reakcje charakterystyczne to substytucja rodnikowa oraz addycje do wiązania podwójnego w cykloalkenach.
Ucz się skutecznie, dokładnie pod wymagania
- Pełne omówienie związków cyklicznych w jednym miejscu
- Przejrzyste przykłady i wzory
- Dostęp do wszystkich działów podręcznika
- Brak reklam i zbędnych dodatków
Dołącz do tysięcy uczniów uczących się z Chem24. Bez zobowiązań.
Pełna wersja artykułu zawiera
- nazewnictwo cykloalkanów i cykloalkenów
- wzory półstrukturalne i szkieletowe wybranych związków
- izomerię konstytucyjną i geometryczną cis–trans
- wzór ogólny cykloalkanów i porównanie z alkenami
- właściwości fizyczne cykloalkanów
- otrzymywanie cykloalkanów i cykloalkenów
- reakcje: substytucja rodnikowa, addycje, otwieranie pierścienia
- formy przestrzenne cykloalkanów: krzesełkowa, łódkowa
Chcesz kontynuować naukę?
- Dostęp do pełnych lekcji i przykładów
- Wyjaśnienia trudnych pojęć krok po kroku
- Możliwość zadawania pytań
- Zero reklam
Ucz się szybciej i skuteczniej z Chem24.
Najczęstsze pytania
Czy cykloalkany mogą mieć izomery cis–trans?
Tak — jeśli w pierścieniu znajdują się dwa różne podstawniki przy sąsiednich atomach węgla.
Dlaczego cykloheksan nie jest płaski?
Bo atomy węgla w hybrydyzacji sp³ tworzą kąty 109,5°, co wymusza formy krzesełkową i łódkową.
Czy cykloalkany i alkeny mają ten sam wzór ogólny?
Tak — CnH2n, ale różnią się budową i właściwościami.