Chemia Liceum Gimnazjum Testy Matura
Powrót
Zadanie ID:1365

[2011] Posługując się podziałem charakterystycznym dla chemii organicznej, określ typ reakcji:

a) C6H6 + HNO3     —(H2SO4)-->     C6H5NO2    + H2O

b) eten  ---------> chloroetan 



Zadanie ID:1369

[2012] Przedstawiono wzory półstrukturalne (grupowe) wybranych węglowodorów i chloropochodnych węglowodorów.

matura z chemii zadania

Wskaż parę związków, które są względem siebie izomerami szkieletowymi, oraz parę związków, które są względem siebie izomerami podstawienia.

Podaj numery oznaczające wzory tych związków.
 

Izomery szkieletowe: .........................................................
Izomery podstawienia: ......................................................



Zadanie ID:1370

[2012] W tabeli przedstawiono wzory półstrukturalne (grupowe) wybranych alkanów o łańcuchach prostych i rozgałęzionych oraz ich temperatury wrzenia pod ciśnieniem 1013 hPa.

zadania maturalne chemia weglowodory

Korzystając z informacji podanych w tabeli, uzupełnij poniższe zdania. W zdaniu 1. i 2. podkreśl właściwe określenie spośród podanych w nawiasie, a w zdaniu 3. wpisz odpowiednie informacje.
 

1. Temperatura wrzenia alkanów ( maleje / rośnie) wraz ze wzrostem liczby atomów węgla w cząsteczce.
2. Izomer alkanu o łańcuchu rozgałęzionym ma temperaturę wrzenia ( niższą / wyższą ) od izomeru tego alkanu o łańcuchu prostym.
3. Spośród n-alkanów wymienionych w tabeli w temperaturze –5 °C cieczami są n-alkany, których cząsteczki zawierają .......................... atomów węgla.



Zadanie ID:1372

[2012] Benzynę syntetyczną można otrzymać z gazu syntezowego w wyniku katalitycznego uwodornienia tlenku węgla(II). Proces przebiega pod ciśnieniem p=2–3 MPa, w temperaturze 200°C oraz w obecności katalizatora. Oprócz węglowodorów produktem reakcji jest para wodna.

Na podstawie: J. Sobczak, K. M. Pazdro, Z. Sobkowska, Słownik Szkolny. Chemia, Warszawa 1993


Stosując wzór sumaryczny związku organicznego, napisz równanie reakcji otrzymywania oktanu opisaną metodą. W równaniu reakcji uwzględnij warunki procesu, zapisując je nad strzałką równania reakcji.



Zadanie ID:1373

[2011] Oceń prawdziwość poniższych zdań. Wpisz literę P, jeżeli uznasz zdanie za prawdziwe, lub literę F, jeżeli uznasz je za fałszywe.


1. Chlorowodór i metan są związkami dobrze rozpuszczalnymi w wodzie, ponieważ cząsteczki tych związków są silnie polarne. [ P / F ]

2. W związku o wzorze CS2 występuje wiązanie kowalencyjne, ponieważ elektroujemność obu pierwiastków jest taka sama. [ P / F ]

3. Lotność alkanów rośnie wraz ze wzrostem masy ich cząsteczek, dlatego n-heksan jest bardziej lotny niż n-pentan. [ P / F ]



Zadanie ID:1374

[2011] Alkany pod wpływem promieniowania ultrafioletowego reagują z bromem. Z każdego alkanu zawierającego więcej niż 2 atomy węgla może powstać różna liczba izomerycznych monobromopochodnych, zależnie od tego, który atom wodoru zostaje zastąpiony przez atom bromu. W temperaturze około 100oC głównym produktem jest ten, w którym atom bromu został podstawiony do atomu węgla połączonego z mniejszą liczbą atomów wodoru.

Zadanie 1. W reakcji 2-metylopropanu z bromem przebiegającej pod wpływem promieniowania ultrafioletowego powstała mieszanina izomerycznych monobromopochodnych.

Ustal, ile izomerów powstanie w wyniku opisanej przemiany. Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) jednego izomeru oraz podaj jego nazwę systematyczną.


Liczba powstałych izomerów: .......................

Zadanie 2. 
a) Stosując wzory sumaryczne związków organicznych, napisz równanie reakcji bromu z n-butanem (zmieszanych w stosunku objętościowym 1 : 1) przebiegającej pod wpływem promieniowania ultrafioletowego w temperaturze około 100 ºC.

.....................................................................................................................................

b) Podaj wzór półstrukturalny (grupowy) głównego produktu tej przemiany.



Zadanie ID:1377

[2011] W laboratorium chemicznym alkany można otrzymać kilkoma sposobami, między innymi w reakcji halogenków alkilów z sodem przeprowadzonej w podwyższonej temperaturze. Przemiana ta prowadzi do wydłużenia łańcucha węglowego. Charakterystycznymi dla alkanów są przemiany z substancjami niepolarnymi. Taką reakcją jest podstawienie, np. atomu chloru w miejsce atomu wodoru, przebiegające pod wpływem światła lub ogrzania. Powstająca w tej przemianie monochloropochodna może – w podwyższonej temperaturze i w alkoholowym roztworze wodorotlenku potasu – ulegać reakcji eliminacji, tworząc związek nienasycony. Powstały alken przyłącza wodę w obecności kwasu siarkowego(VI), dając alkohol.
Opisane przemiany można przedstawić poniższym schematem.
CH3Cl  —1→ CH3CH3  —2→  CH3CH2Cl  —3→ CH2=CH24→ CH3CH2OH

a) Napisz, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, równania reakcji oznaczonych na podanym schemacie numerami 1, 3. Skorzystaj z informacji i w równaniach reakcji (nad strzałkami) napisz warunki, w jakich zachodzą te przemiany.

b) Określ, według jakiego mechanizmu: elektrofilowego, nukleofilowego czy rodnikowego przebiega reakcja oznaczona na schemacie numerem 2.

c) Określ, czy nieorganiczny reagent reakcji oznaczonej na schemacie numerem 4 jest czynnikiem elektrofilowym, czy nukleofilowym. 



Zadanie ID:1378

2013 / Zadanie 19. (3 pkt)

W temperaturze około 80oC i w obecności kwasu siarkowego(VI) cząsteczki 2-metylopropenu ulegają dimeryzacji zachodzącej według schematu:

2C4H8  —dimeryzacja→  C8H16

W mieszaninie poreakcyjnej stwierdza się obecność dwóch alkenów o podanym wzorze sumarycznym, różniących się położeniem wiązania podwójnego w cząsteczce. W wyniku całkowitego uwodornienia mieszaniny powstaje jeden związek 2,2,4-trimetylopentan.


a) Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) obu izomerów, powstających w reakcji addycji dwóch cząsteczek 2-metylopropenu.

Izomer I ............................

Izomer II............................

 

b) Określ, według jakiego mechanizmu, nukleofilowego czy elektrofilowego, przebiega reakcja uwodornienia każdego z opisanych izomerów, w wyniku której powstaje 2,2,4-trimetylopentan.

............................................................................................................................



Zadanie ID:1379

2013 / Zadanie 20. (3 pkt) Poniżej przedstawiony jest schemat przemian, które w laboratorium chemicznym prowadzą do otrzymania związku Z.

polietylen —depolimeryzacja→  X —HCl→ Y — Na→ Z
                                1                             2                 3

a) Podaj wzór półstrukturalny (grupowy) związku organicznego X.

...............................................................................................................

b) Napisz, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, równanie reakcji oznaczonej na schemacie numerem 2 oraz równanie reakcji oznaczonej na schemacie numerem 3.

Równanie reakcji oznaczonej numerem 2: ..............................................................

Równanie reakcji oznaczonej numerem 3: ...............................................................



Zadanie ID:1380

2013 / Zadanie 21. (2 pkt) W zależności od warunków przeprowadzania eksperymentu reakcja propenu z chlorem może przebiegać w różny sposób. W temperaturze pokojowej, w obojętnym rozpuszczalniku (np. CCl4) reakcją preferowaną jest addycja. W temperaturze 500–600oC (w fazie gazowej) reakcją uprzywilejowaną jest substytucja, podczas której podstawieniu ulega atom wodoru w grupie alkilowej.

Napisz, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, równania reakcji opisanych w informacji. Zaznacz warunki prowadzenia obu procesów.


Równanie reakcji addycji: ....................................................................................

Równanie reakcji substytucji: ..................................................................................



Zadanie ID:1381

2014 / Zadanie 29. (3 pkt)

Poniżej przedstawiono ciąg przemian prowadzących do powstania cykloheksenu.

ClCH2-(CH2)4-CH2Cl —+Zn, etanol→ A —+Cl2, światło → B —+KOH,etano/ogrzewanie → cykloheksen

Uzupełnij tabelę, wpisując wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone związków organicznych oznaczonych na schemacie literami A i B oraz wzór cykloheksenu.

Związek A Związek B Cykloheksen

 

 

   

 



Zadanie ID:1627

[2007] Podaj liczbę wiązań σ i liczbę wiązań π w cząsteczce węglowodoru o wzorze

CH2=C(CH3)-C≡CH



Zadanie ID:1633

2013 / Zadanie 18. (2 pkt)

Energia dysocjacji wiązania C–H w alkanach (wyrażona w kJ·mol–1) to energia, jaką trzeba dostarczyć, aby przekształcić 1 mol alkanu w 1 mol atomów wodoru i 1 mol odpowiedniego rodnika organicznego.

Przykłady takich procesów oraz odpowiadające im energie dysocjacji zestawiono w poniższej tabeli.

chemia matura

Na podstawie: R. Morrison, R. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 1985.

Można zauważyć, że łatwość odrywania atomu wodoru od cząsteczki alkanu zależy od rzędowości atomu węgla, z którym jest on połączony.

a) Korzystając z informacji, podkreśl przybliżoną wartość energii dysocjacji wiązania C–H w etanie.

435 kJ·mol–1       410 kJ·mol–1      398 kJ·mol–1      381 kJ·mol–1

b) Spośród rodników, których wzory podano w informacji, wybierz i napisz wzór tego, który tworzy się najłatwiej.
..............................................................................................



Zadanie ID:1733

Próbna 2014 / Zadanie 23. (0−2). Toluen (metylobenzen) reaguje z chlorem. W zależności od warunków przeprowadzania procesu powstają różne chloropochodne toluenu. Poniżej przedstawiono wzory dwóch monochloropochodnych metylobenzenu.

zadania maturalne 

a) Napisz, w jakich warunkach zachodzi reakcja toluenu z chlorem, w wyniku której powstaje monochloropochodna oznaczona numerem I, a w jakich – reakcja, w wyniku której powstaje monochloropochodna oznaczona numerem II.

....................................................................................................................................

b) Przeczytaj poniższy tekst i uzupełnij zdania: wpisz w odpowiedniej formie określenia wybrane spośród podanych, tak aby powstały zdania prawdziwe.

addycja eliminacja substytucja alkany alkeny benzen

Chlorowanie toluenu prowadzące do powstania monochloropochodnej o wzorze oznaczonym numerem I jest reakcją ........, a w reakcji tej toluen zachowuje się w sposób typowy dla ........ . W reakcji prowadzącej do powstania monochloropochodnej o wzorze oznaczonym numerem II toluen zachowuje się w sposób typowy dla .......



Zadanie ID:2172 2015 S / Zadanie 12. (1 pkt)
W odpowiednich warunkach cyklopropan przekształca się w propen według schematu
cyklopropan (g) → propen (g)

Napisz równanie opisanej reakcji. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone.


Zadanie ID:2190 2015 S / Zadanie 35. (1 pkt)
Napisz, czy wzór półstrukturalny CH3–CH2–CH=CH2 odpowiada dwóm izomerom geometrycznym cis-trans. Odpowiedź uzasadnij.


Zadanie ID:2191 2015 S / Zadanie 36. (1 pkt)
Napisz, czy związek o wzorze półstrukturalnym CH3–CH2–CHBr–CH3 występuje w postaci pary enancjomerów. Odpowiedź uzasadnij.


Zadanie ID:2217 2015 N / Zadanie 24. (0–1)
Oceń, czy poniższe informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, lub F – jeśli jest fałszywa.

1. Destylacja frakcjonowana ropy naftowej polega na rozdzieleniu tego surowca na grupy składników różniące się temperaturą wrzenia.     P F
2. Produktami przerobu ropy naftowej są smoła węglowa, woda pogazowa, gaz koksowniczy i koks. P F
3. Gaz ziemny jest mieszaniną węglowodorów w stanie gazowym, a jego głównym składnikiem jest metan. P F
 


Zadanie ID:2218 2015 N / Informacja do zadań 25.–27.
Przeprowadzono doświadczenie z udziałem dwóch różnych węglowodorów. W wyniku dwóch odrębnych reakcji − jednej addycji, a drugiej substytucji − i przy użyciu odpowiednich reagentów jako główny produkt każdej reakcji otrzymano 2-bromo-2-metylobutan.

Zadanie 25. (0–2)
Napisz równania obu reakcji. Zastosuj wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.
Równanie reakcji addycji:

.............................................................................................................................
Równanie reakcji substytucji:

.............................................................................................................................

Zadanie 26. (0–1)
Określ, według jakiego mechanizmu (nukleofilowego, rodnikowego, elektrofilowego) przebiega każda z opisanych reakcji.

Reakcja addycji przebiega według mechanizmu .................................................. .

Reakcja substytucji przebiega według mechanizmu ............................................. .

Zadanie 27. (0–1)
Wyjaśnij, dlaczego głównym produktem opisanych reakcji addycji i substytucji jest ta sama monobromopochodna 2-metylobutanu (2-bromo-2-metylobutan).

...............................................................................................................................


Zadanie ID:2327

2016 S / Informacja do zadań 21.–22.
Poniżej podano wzory półstrukturalne (grupowe) lub uproszczone czterech węglowodorów.

węglowodory wzory
Zadanie 21. (2 pkt)
Uzupełnij poniższe zdania, tak aby powstały informacje prawdziwe.

1. Związek oznaczony literą B nie występuje w postaci izomerów geometrycznych cis–trans, ponieważ .................................................
2. Węgiel stanowi taki sam procent masy cząsteczek związków oznaczonych literami: .................. Wzór empiryczny (elementarny) związku oznaczonego literą D jest następujący: ......................... .

Zadanie 22. (2 pkt)
Uzupełnij poniższe zdania – wybierz i zaznacz właściwe nazwy lub litery spośród podanych w nawiasach.

1. Nitrowanie związku oznaczonego literą D jest reakcją (addycji / eliminacji / substytucji) przebiegającą według mechanizmu (elektrofilowego / nukleofilowego / rodnikowego).
2. Z bromem reagują łatwo – bez użycia katalizatora, bez ogrzewania, w ciemności – związki oznaczone literami (A / B / C / D), natomiast reakcja związku oznaczonego literą (A / B / C / D) z tym odczynnikiem wymaga użycia katalizatora, np. FeBr3.
Monomerem w reakcji polimeryzacji prowadzącej do powstania poli(octanu winylu) jest związek o wzorze CH2=CH‒O‒COCH3, otrzymywany przez katalityczne przyłączenie kwasu etanowego (octowego) do związku oznaczonego literą (A / B / C / D).



Zadanie ID:2545

2012.V. / Zadanie 25. (2 pkt)
Na przykładzie reakcji chloru z etanem i chloru z benzenem porównaj mechanizm reakcji substytucji, którym ulegają węglowodory nasycone i aromatyczne. Uzupełnij poniższe zdania, wybierając nazwy spośród podanych w nawiasach (wybrane nazwy podkreśl).

1. Etan ulega reakcji substytucji (elektrofilowej / nukleofilowej / wolnorodnikowej). Drobiny, które reagują bezpośrednio z cząsteczkami etanu, to (atomy chloru Cl• / cząsteczki chloru Cl2 / aniony chlorkowe Cl). Są one (rodnikami / elektrofilami / nukleofilami), które powstają z cząsteczek chloru pod wpływem (światła / FeCl3 jako katalizatora / rozpuszczalnika).
2. Benzen ulega reakcji substytucji (elektrofilowej / nukleofilowej / wolnorodnikowej). Drobiny, które reagują bezpośrednio z cząsteczkami benzenu, są (rodnikami / elektrofilami / nukleofilami). Powstają one z cząsteczek chloru pod wpływem (światła / FeCl3 jako katalizatora / rozpuszczalnika).



Zadanie ID:2556

2012.V. / Zadanie 30. (3 pkt)
Pewien alkan o rozgałęzionym łańcuchu węglowym poddano chlorowaniu, otrzymując dwie izomeryczne monochloropochodne o masie molowej M=92,5 g/mol.
a) Napisz wzór sumaryczny alkanu poddanego chlorowaniu.

.......................................................................................................................

b) Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) obu otrzymanych monochloropochodnych tego alkanu oraz podaj ich nazwy systematyczne.

Wzór 1

 

Wzór 2:

 

Nazwa 1:

 

Nazwa 2:

 



Zadanie ID:2558

2012.V. / Zadanie 31. (1 pkt)
Porównanie efektu cieplnego reakcji katalitycznego uwodornienia alkenów pozwala na porównanie trwałości tych związków. Im mniej ciepła wydziela się w reakcji uwodornienia jednego mola danego alkenu, tym jest on trwalszy. Tak określona trwałość alkenów układa się w następujący szereg:
zadania maturalne chemia węglowododory
R oznacza grupę alkilową.
Na podstawie: John McMurry: Chemia organiczna, Warszawa 2000

Spośród alkenów o wzorze sumarycznym C6H12 wskaż alken o największej trwałości oraz alken o najmniejszej trwałości. Narysuj wzory półstrukturalne (grupowe) tych alkenów.

Wzór alkenu

o największej trwałości

o najmniejszej trwałości

 

 

 

 


Zadanie ID:2601

2012.VI. / Zadanie 23. (1 pkt)
Pewien węglowodór ma wzór sumaryczny C5H10.
Korzystając z zawartych w tabeli informacji dotyczących budowy cząsteczki tego węglowodoru, przedstaw jego wzór półstrukturalny (grupowy).

Liczba wiązań Liczba atomów węgla
σ π I-rzędowych II-rzędowych III-rzędowych IV-rzędowych
15 0 1 3 1 0



 



Zadanie ID:2602

2012.VI. / Zadanie 24. (1 pkt)
Przedstaw wzór półstrukturalny (grupowy) powstałego głównego produktu reakcji addycji dwóch moli cząsteczek bromowodoru do jednego mola cząsteczek but-1-ynu zgodnie z regułą Markownikowa.

...............................................................................................................................



Zadanie ID:2613

2012.VI. / Zadanie 25. (2 pkt)
Ważnym monomerem do produkcji kauczuku syntetycznego jest 2-metylobuta-1,3-dien, zwany izoprenem. Można go otrzymać z propenu w wieloetapowym procesie. W etapie I następuje dimeryzacja propenu na katalizatorze glinoorganicznym (AlR3). W etapie II następuje izomeryzacja 2-metylopent-1-enu, a w III piroliza (rozkład pod wpływem wysokiej temperatury) produktu izomeryzacji.
propen —I.→ 2-metylopent-1-en —II.→ 2-metylopent-2-en —III.→ izopren + metan
Korzystając z powyższej informacji i przedstawionego ciągu przemian, napisz równania reakcji etapu I i III, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych.

Równania reakcji:
Etap I: .........................................................................

Etap III: ........................................................................



Zadanie ID:2903

2016 N / Zadanie 24.
Do określania położenia podwójnego wiązania w cząsteczkach alkenów wykorzystuje się ich utlenianie, np. za pomocą roztworu KMnO4 w środowisku kwasowym i w podwyższonej temperaturze. W tych warunkach dochodzi do rozerwania wiązania podwójnego węgiel – węgiel. W zależności od budowy cząsteczki alkenu mogą powstać kwasy karboksylowe, ketony lub tlenek węgla(IV).
węglowodory nienasycone powstaje kwas, a tlenek węgla(IV) powstaje z ugrupowania (H2C=), gdzie R, R1 i R2 oznaczają grupy alkilowe.
Na podstawie: R. Morrison, R. Boyd, Chemia organiczna, Warszawa 1985.
Izomeryczne alkeny A i B utleniano KMnO4 w środowisku kwasowym. W wyniku przemiany, której uległ alken A, otrzymano jeden organiczny produkt, natomiast w wyniku
utleniania alkenu B powstały dwa związki należące do różnych grup związków organicznych. W reakcji 1 mola alkenu B z 1 molem wodoru powstaje 2-metylopentan. Alken A występuje w postaci izomerów geometrycznych cis–trans.

Zadanie 24.1. (0–2)
Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) alkenów A i B. Wyjaśnij, dlaczego alken B nie występuje w postaci izomerów geometrycznych cis–trans.
Wzór alkenu A ...........................................................
Wzór alkenu B ..........................................................
Wyjaśnienie ..............................................................

Zadanie 24.2. (0–1)
Podaj nazwy wszystkich związków organicznych, które powstały w wyniku utleniania alkenów A i B.

.....................................................................................



Powrót

Przekaż darowiznę
Załóż konto | Zaloguj się

Copyright 2011-2019Chem24.pl Ta strona internetowa wykorzystuje pliki cookies. Możesz określić metody zapisywania oraz dostępu do cookies w swojej przeglądarce internetowej lub w konfiguracji usługi.