Zadania maturalne z chemii – pierwiastki i związki chemiczne – liceum

Próbna 2013 / Zadanie 19. (0–2)

W laboratorium tlen można otrzymać między innymi podczas termicznego rozkładu manganianu(VII) potasu.

a) Zapisz w formie cząsteczkowej równanie reakcji zachodzącej podczas doświadczenia. ............................................................................................................................

b) Narysuj schemat zestawu doświadczalnego uwzględniający otrzymywanie i zbieranie wydzielanego tlenu.

P2013 / Zadanie 13. (0–1)

Przeprowadzono doświadczenie zilustrowane poniższym schematem.

Zarówno w probówce I, jak i w probówce II zaobserwowano zanik osadu i powstanie roztworu.

Zaznacz poprawne dokończenie zdania.

Na podstawie przeprowadzonego doświadczenia można stwierdzić, że wodorotlenek glinu

A. nie reaguje ani z kwasem, ani z zasadą, bo jest rozpuszczalny w wodzie.

B. reaguje tylko z kwasem i dlatego ma właściwości zasadowe.

C. reaguje tylko z zasadą i dlatego ma właściwości kwasowe.

D. reaguje zarówno z kwasem, jak i z zasadą i dlatego ma właściwości amfoteryczne.

P2013 / Informacja do zadań 6–8.

W celu zbadania aktywności miedzi, cynku, żelaza i srebra przeprowadzono dwa doświadczenia zilustrowane poniższym schematem

Zadanie 6 (1p.) 

Napisz, co zaobserwowano podczas doświadczenia 1. w probówkach I–III, lub zaznacz brak objawów reakcji.

Probówka I:  ...........................................................................................................
Probówka II: ............................................................................................................
Probówka III: ..........................................................................................................

Zadanie 7. (1p.)

Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji zachodzących podczas
doświadczenia 2. lub zaznacz, że w danej probówce reakcja nie zachodzi.

Probówka IV: ...................................................................................................................
Probówka V: ....................................................................................................................
Probówka VI: ...................................................................................................................

Zadanie 8. (1p.)

Po wyjęciu płytek z roztworów siarczanu(VI) miedzi(II) i azotanu(V) srebra, wysuszeniu i zważeniu, okazało się, że masa niektórych płytek zmieniła się.
Wskaż płytkę, która w obu doświadczeniach zwiększyła swoją masę, podając nazwę lub symbol metalu, z którego ją wykonano.

Nazwa lub symbol metalu, z którego wykonano płytkę zwiększającą swoją masę w obu doświadczeniach:  .....................................................................

2017-VI / Zadanie 11.
Uczeń miał wykonać zadanie polegające na otrzymaniu stałego krystalicznego chlorku miedzi(II). Dysponował niezbędnym sprzętem laboratoryjnym oraz następującymi odczynnikami:
– wodą destylowaną
– stałym azotanem(V) miedzi(II)
– kwasem solnym
– wodnym roztworem chlorku sodu
– wodnym roztworem wodorotlenku sodu.

Zadanie 11.1. (0–1)
Poniżej przedstawiono opis doświadczenia sporządzony przez ucznia.
Etap 1.
Porcję stałego azotanu(V) miedzi(II) rozpuszczę w niewielkiej ilości wody destylowanej i do otrzymanego roztworu dodam wodny roztwór wodorotlenku sodu. Powstały niebieski galaretowaty osad oddzielę od roztworu przez odsączenie na lejku z bibuły filtracyjnej i następnie przemyję go kilkukrotnie wodą destylowaną.
Etap 2.
Po przeniesieniu osadu do czystej probówki dodam do niej wodny roztwór chlorku sodu. Powstanie stały krystaliczny chlorek miedzi(II) i roztwór wodorotlenku sodu. Następnie oddzielę kryształy soli od roztworu.
Uczeń nieprawidłowo zaplanował doświadczenie, gdyż w jednym z etapów wybrał nieodpowiedni odczynnik.
Dokończ poniższe zdanie. Podaj numer etapu doświadczenia, w którym uczeń wybrał nieodpowiedni odczynnik, oraz napisz, dlaczego nie mógł użyć tego odczynnika.
Uczeń popełnił błąd w ........... etapie doświadczenia, ponieważ wybrany przez niego odczynnik ............................................... .

Zadanie 11.2. (0–1)
Podaj nazwę lub wzór odczynnika, którego powinien użyć uczeń do przeprowadzenia reakcji w tym etapie doświadczenia, w którym popełnił błąd, oraz wyjaśnij swój wybór. Opisz prawidłowy sposób wydzielenia czystego stałego chlorku miedzi(II).
Odczynnik: ...................................................
Wyjaśnienie wyboru: .....................................
Sposób wydzielenia czystego stałego CuCl₂: .............................................................................
 

2017-VI / Zadanie 9. (0–1)
Pierwszy etap przemysłowej produkcji żelaza w wielkim piecu polega na reakcji tlenku żelaza(III) z tlenkiem węgla(II) z utworzeniem Fe₃O₄ i gazowego produktu utleniania tlenku węgla(II) (etap 1.). Następnie, w etapie 2., otrzymany tlenek żelaza, w którym żelazo występuje na dwóch różnych stopniach utlenienia, poddaje się reakcji z tlenkiem węgla(II), w wyniku czego powstają metaliczne żelazo oraz ten sam gazowy produkt, który powstawał w etapie 1.
^{Na podstawie: K.−H. Lautenschläger, W. Schröter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii, Warszawa 2007.}

Napisz w formie cząsteczkowej równania reakcji etapu 1. i etapu 2. przemysłowego procesu otrzymywania żelaza w wielkim piecu.
Etap 1.: ................................................
Etap 2.: ................................................

2017 N / Zadanie 9. (0-1)
Próbkę czystego węglanu wapnia o masie m prażono w otwartym naczyniu. Przebiegła wtedy reakcja zilustrowana równaniem:
CaCO₃ → CaO + CO₂
Po przerwaniu ogrzewania stwierdzono, że w naczyniu znajdowała się mieszanina węglanu wapnia i tlenku wapnia.
Zaprojektuj doświadczenie, którym potwierdzisz, że w uzyskanej mieszaninie substancji stałych znajduje się węglan.
Uzupełnij schemat doświadczenia – podkreśl wzór jednego odczynnika, którego dodanie (w nadmiarze) do mieszaniny znajdującej się w probówce doprowadzi do potwierdzenia obecności węglanu, oraz opisz zmiany możliwe do zaobserwowania w czasie doświadczenia.
Schemat doświadczenia:

Zmiany możliwe do zaobserwowania w czasie doświadczenia:
1. ...............................................................
2. ...............................................................

2017 N / Zadanie 16. (0–1)
Przeprowadzono doświadczenie, którego celem było porównanie aktywności trzech metali oznaczonych umownie literami A, X i Z. Przebieg doświadczenia zilustrowano poniższym schematem.

Zmiany zaobserwowane podczas doświadczenia pozwoliły stwierdzić, że aktywność użytych metali rośnie w szeregu A, Z, X.
Oceń, czy podane poniżej informacje są prawdziwe. Zaznacz P, jeśli informacja jest prawdziwa, albo F – jeśli jest fałszywa.

1. Spośród metali A, X, Z najsilniejszym reduktorem jest metal X.                P/ F
2. Spośród jonów A2+ , X2+ , Z2+ najsilniejszym utleniaczem jest jon A2+. P/ F
3. Podczas przeprowadzonego doświadczenia tylko w probówce III nie zaobserwowano objawów reakcji. P/ F

Próbna 2013 / Zadanie 21. (0–3)

Twardość przemijająca wody jest wywołana obecnością jonów wodorowęglanowych. Ich obecność można stwierdzić za pomocą roztworu siarczanu(VI) żelaza(II).

Po dodaniu do wody zawierającej jony wodorowęglanowe świeżo sporządzonego, nasyconego roztworu siarczanu(VI) żelaza(II) obserwuje się proces zachodzący w trzech etapach. W etapie I obserwujemy zmętnienie wywołane powstaniem węglanu żelaza(II).

W etapie II na skutek hydrolizy węglanu żelaza(II) powstaje biały wodorotlenek żelaza(II).

W etapie III zachodzi natychmiastowe utlenienie wodorotlenku żelaza(II) do pomarańczowobrązowego wodorotlenku żelaza(III), a powstający osad opada na dno naczynia.

Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji zachodzącej w etapie I oraz
w formie cząsteczkowej równania reakcji zachodzących w etapach II i III procesu wykrywania jonów wodorowęglanowych w wodzie.

Etap I: ...................................................................................................................
Etap II:...................................................................................................................
Etap III:..................................................................................................................

Próbna 2014 / Informacja do zadań 5.−8.

Dany jest ciąg przemian chemicznych:

Zadanie 5. (0−2)
Napisz, w formie jonowej skróconej, równanie reakcji:
a) glinu z wodorotlenkiem sodu
b)glinu z kwasem solnym
wiedząc, że w obu przemianach jednym z produktów jest ten sam gaz.

Równanie reakcji glinu z wodorotlenkiem sodu: .....................

Równanie reakcji glinu z kwasem solnym: .............................

Zadanie 6. (0−2)

a) Napisz w formie jonowej skróconej równanie reakcji, w wyniku której powstaje związek X.

Równanie reakcji otrzymywania związku X: ...........................

b) Określ charakter chemiczny związku X oraz zaprojektuj doświadczenie potwierdzające przewidywany charakter chemiczny tego związku.

Charakter chemiczny związku X: ............................................

Projekt doświadczenia
Opis doświadczenia z uwzględnieniem wzorów lub nazw użytych odczynników:
................................................

Przewidywane obserwacje:
................................................

Zadanie 7. (0−1)
Na etykietach środków do udrażniania rur można przeczytać, że jednym z głównych składników tych preparatów jest wodorotlenek sodu.

Wyjaśnij, dlaczego tego typu preparatów nie powinno stosować się do czyszczenia instalacji aluminiowych.

................................................

Zadanie 8. (0−1)
Pojemniki używane do transportu stężonego kwasu azotowego(V) mogą być wykonane z glinu.

Podaj nazwę procesu chemicznego, który to umożliwia, i wyjaśnij, na czym on polega.

................................................

Próbna 2014 / Zadanie 9. (0−2)

Wykonano doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na poniższym schemacie.

Wypełnij poniższą tabelę. Napisz w formie jonowej skróconej równania reakcji, które przebiegały w probówkach podczas doświadczenia. Jeżeli w danej probówce reakcja nie zachodziła, zaznacz ten fakt.