Chemia Liceum Gimnazjum Testy Matura

Powrót

Alkany - struktura cząsteczek, nazewnictwo


Alkany to węglowodory nasycone.
Węglowodory - składają się jedynie z atomów węgla i atomów wodoru.
Nasycone - zawierają jedynie pojedyncze wiązania między atomami węgla C−C.

Szereg homologiczny alkanów

Szereg związków ułożonych wg wzrastającej ilości atomów węgla, rózniące się o grupę −CH2− nazywamy szeregiem homologicznym
Związki należące do tego samego szeregu homologicznego zwykle nieznacznie różnią się właściwościami chemicznymi i mają różne właściwości fizyczne.
Wzór ogólny szeregu homologicznego alkanów - CnH2n+2

Alkany szereg homologiczny

Nazewnictwo

Nazwy alkanów tworzy się od przedrostka pochodzącego od liczebnika greckiego lub łacińskiego i końcówki –an.

Przedrostekan
CH4  metan,   C2H etan, C3H8 propan, C4H10  butan, C5H12, pentan
C6H14  heksan, C7H16 heptan, C8H18 oktan, C9H20 nonan, C10H22 dekan.

 

Grupy alkilowe

Gdy jeden z atomów wodoru zostanie usunięty z cząsteczki alkanu to powstanie I-wartościowa grupa alkilowa (alkil) oznaczana ogólnie (-R).
Nazwę grupy alkilowej, która pochodzi od alkanów tworzy sie przez zastąpienie końcówki -an końcówką -yl.

Np.

metan CH4 metyl (grupa metylowa)   −CH3
etan C2H6  etyl (grupa etylowa)   −C2H5

Grupa alkilowa chemia organiczna 

 

 Liczebniki do określania liczby podstawników
2 - di, 3 - tri, 4 - tetra, 5- penta, 6 - hepta, itd.
 

Nazewnictwo węglowodorów z podstawnikami

 Schemat ogólny: podstawnikirdzeńan

podstawniki − określone liczbowo miejsce podstawnika i jego nazwa
- rdzeń − nazwa wskazująca na ilość atomów węgla w łańcuchu
an - końcówka charakterystyczna dla alkanów

Np chlorometan

Jak nazwać węglowodór.

Krok1. Znajdź główny łańcuch i określ jego nazwę (uwaga: łacuch może być pozaginany). Na rysunku znaleziono łańuch główny oktanu (8 atomów C)

Chemia organiczna nazwy alkanów

Krok 2. Ponumeruj atomy węgla w łańcuchu tak, aby atom węgla, przy których jest rozgałęzienie miał jak najmniejszą liczbę - rozpocznij od tego końca, gdzie znajduje się najbliższy atom węgla z rozgałęzieniem.
Tu bliższe rozgałęzienie jest na węglu C3 a nie C4.

Chemia organiczna numeracja atomów węgla

 Krok.3. Oznacz cyframi każdy podstawnik i ułóż je w kolejności alfabetycznej
(C4) grupa etylowa, (C3) grupa metylowa, (C3) grupa metylowa, (C5) grupa metylowa

Krok.4. Użyj numerów i przedrostków łącząc je kreską. Jeśli jest kilka takich samych podstawników połącz je w jedną nazwę używając przedrostków di-, tri-, tetra-. Uwaga: nie zmieniaj już kolejności alfabetycznej ułożonych grup.
4-etylo
3,3,5-trimetylo

Krok 5. I wystarczy połączyć to w całość: 4-etylo-3,3,5-trimetylooktan

Rozłożenie przykładowej nazwy na elementy: 3-chloro-6-hydrokso-5-metyloheks-3-en-2-on
3,6,5 - lokant podstawnika
chloro, hydrokso, metylo - podstawniki
heks - łańcuch główny
3-en - położenie wiązania podwójnego
2-on - grupa główna wraz z położeniem (keton)

Uwaga: podstawniki umieszcza się alfabetycznie nie uwzględniając przedrostka liczebności.
Właściwa kolejność: "bromo", "chloro" i również "dibromo", "chloro".
 

 

Nazewnictwo zwyczajowe. W niektórych przypadkach możliwe jest nazewnictwo zwyczajowe grup alkilowych. Np.:  

Chemia organiczna nazwy alkanów

Przedrostek izo- określa rozgałęzienie na końcu łańcucha.
Przedrostek tert- określa IV-rzędowy węgiel.


(R) Budowa cząsteczek alkanów

Atomy węgla w cząsteczkach alkanów mają hybrydyzację sp3.

Cząsteczka metanu ma kształt tetraedru.

Budowa cząsteczki metanu chemia LO

Wiązanie sigma C−C chemia LO Czołowe nakładanie się orbitali zhybrydyzowanych powoduje powstanie mocnego wiązania  σ między atomami węgla w łańcuchach węglowych ..−C−C-..

 

 Hybrydyzacja węgla powoduje, że łańcuchy węglowe ...−C−C−C-... nie są proste. 

heptan chemia LO

(R) Rzędowość atomów węgla w cząsteczce 

Pierwszorzędowy atom węgla jest połączony z jednym atomem węgla.
Drugorzędowy atom węgla jest połączony z 2 atomami węgla.
Trzeciorzędowy atom węgla jest połączony z 3 atomami węgla.
Czwartorzędowy atom węgla jest połączony z 4 atomami węgla.

Chemia organiczna rzędowość atomów węgla

 Przykład
rzędowość atomów węgla
Musisz umieć: określać rzędowość C w cząsteczkach i rysować wzory węglowodorów mających C o podanych rzędowościach

Przekaż darowiznę
Załóż konto | Zaloguj się

Copyright 2011-2019Chem24.pl Ta strona internetowa wykorzystuje pliki cookies. Możesz określić metody zapisywania oraz dostępu do cookies w swojej przeglądarce internetowej lub w konfiguracji usługi.