Chemia Liceum Gimnazjum Testy Matura

Powrót

Reakcje charakterystyczne w chemii organicznej


Identyfikacja wiązań podwójnych lub potrójnych między atomami węgla w alkenach, alkinach i innych związkach.

Węglowodory nienasycone Węglowodory nasycone
Reakcja z bromem
Odczynniki: woda bromowa - roztwór bromu w wodzie lub rozpuszczalnikach organicznych np.CCl4.
Obserwacje: woda bromowa ulega odbarwieniu (brom znika ze środowiska reakcji).
Przykładowa reakcja:
CH2=CH2 + Br2 →  CH2Br–CH2Br
W tych samych warunkach reakcja nie zachodzi
Reakcja z KMnO4 
Odczynniki: roztwór KMnO4 w środowisku kwaśnym (H2SO4)
Obserwacje: Odbarwienie roztworu KMnO4
3CH2=CH2 + 2KMnO4 + 4H2O → 3 HO-CH2-CH2-OH + 2KOH + 2MnO2
W tych samych warunkach reakcja nie zachodzi

 

 

 


Odróżnianie alkoholi III-rzędowych od I- i II-rzędowych.

a) Odczynik: CuO
Obserwacje.
Alkohole  I- i II-rzędowe: czarny CuO zmienia barwę na czerwoną (Cu)
Alkohole III-rzędowe: brak reakcji

b) Odczynik: K2Cr2O7
Obserwacje.
Alkohole  I- i II-rzędowe: zmiana barwy roztworu z pomarańczowej (Cr2O72–) na zieloną (Cr3+)
Alkohole III-rzędowe: brak reakcji

Przykładowe reakcje:
Alkohole I-rzędowe: R-CH2-OH —[O]→ R-CHO (aldehyd)
Alkohole II-rzędowe: R-CH(OH)-R —[O]→ R-CO-R (keton)
 


 

Reakcja z Cu(OH)2 na zimno
Zastosowanie:
wykrywanie obecności sąsiadujących grup -OH
Odczynnik: świeżo strącony Cu(OH)2
Obserwacje. Niebieski osad Cu(OH)2 roztwarza się i powstaje charakterystyczne szafirowe zabarwienie - powstaje związek kompleksowy miedzi(II). .
Alkohole polihydroksylowe
Cukry

 

Reakcja z Cu(OH)2 na gorąco (próba Trommera)
Zastosowanie:
wykrywanie obecności grupy -CHO
Odczynnik: świeżo strącony Cu(OH)2
Obserwacje. Niebieski osad Cu(OH)2 zmienia barwę na ceglastoczerwoną Cu2O.
Reakcja: R-CHO + 2Cu(OH)2 → R-COOH + Cu2O + 2H2O
Aldehydy
Cukry - aldozy i ketozy

 


Wykrywanie fenoli - odróżnienie alkoholi od fenoli

Fenole Alkohole
Reakcja z FeCl3
Odczynnik: roztwór FeCl3
Obserwacja: powstaje fioletowe zabarwienie.
Reakcja: C6H5-OH + FeCl3(aq) → (C6H5O)3Fe + 3HCl(aq)
W tych samych warunkach reakcja nie zachodzi

 


Próba Tollensa (reakcja lustra srebrowego) 

Zastosowanie: wykrywanie grupy -CHO (aldehydy, cukry)
Odczynniki: AgNO3, NH3łą903;H2O (strącenie Ag2O)
Obserwacje. Na ściankach probówki osadza się srebro w postaci metalicznej.
Reakcja: R-CHO + Ag2O → R-COOH + 2Ag
 


Odróżnianie glukozy od sacharozy

Glukoza Sacharoza
Reakcja z Cu(OH)2
Odczynniki: roztwór NaOH i CuSO4 - strącenie świeżego osadu Cu(OH)2
Opis doświadczenia: do świeżo strąconego osadu Cu(OH)2 dodaje się roztwór badanej substancji i podgrzewa
Obserwacja: niebieski osad zmienia barwę na ceglastą.
Reakcja: Próba Trommera
R-CHO + 2Cu(OH)2 → R-COOH + Cu2O + 2H2O
Obserwacja: niebieski osad zmienia barwę na czarną.
Reakcja: Termiczny rozkład
Cu(OH)2T.→ CuO + H2O

 

Cukry - odróżnianie adloz od ketoz

Dośw. Reakcja glukozy z wodą bromową
Do roztworu glukozy dodano wodę bromową z dodatkiem wodorowęglanu sodu.
Obserwacje: nastąpiło odbarwienie wody bromowej
HO-CH2-(CHOH)4-CHO —Br2, H2O → HO-CH2-(CHOH)4-COOH

Reakcja jest specyficzna dla aldoz - ketozy nie ulegają tej reakcji.

 

 

 


Próba jodoformowa

Ketony zawierajace grupę karbonylową przy drugim atomie węgla oraz aldehyd octowy ulegaja reakcji jodoformowej

Odczynnik: roztwór jodu w KI (płyn Lugola) + roztwór NaOH

Obserwacje: powstaje nierozpuszczalny, krystaliczny, żółty osad o charakterystycznym zapachu - jodoform (CHI3).

Jest to reakcja charakterystyczna dla związków CH3-CO-R (R-wodór, alkil, aryl)
np. CH3-CO-CH3, CH3-CO-CH2-CH3   

Reakcji tej ulegają również alkohole mające grupę -OH przy drugim atomie węgla. Jod utlenia alkohol do metyloketonu, który ulega reakcji jodoformowej
 

Zobacz reakcję na YouTube: Próba jodoformowa
 


Reakcja biuretowa

Zastosowanie: wykrywanie mocznika, wykrywanie w aminokwasach bliskich wiązań peptydowych

Odczynnik: roztwór NaOH, roztwór CuSO4  

Ogrzany mocznik przekształca się w biuret (dimocznik). Jest to reakcja kondensacji.

Do roztworu dodaje się roztwór zasady sodowej a następnie kilka kropel siarczanu(VI) miedzi(II). Biuret reaguje z jonami Cu2+ tworząc fioletowy kompleks.


Reakcja aminokwasu z kwasem.

Zastosowanie: potwierdzenie obecności grupy -NH2 w aminokwasach.

Odczynniki: HCl z dodatkiem oranżu metylowego

Obserwacje: roztwór HCl z dodatkiem oranżu miał zabarwienie czerwone. Po dodaniu roztworu aminokwasu nastąpiła zmiana zabarwienia na żółte.

Przykładowa reakcja:
H2N-CH2-COOH + HCl → [H3N-CH2-COOH]+Cl chlorek glicyny

 


Reakcja aminokwasu z zasadą

Zastosowanie: potwierdzenie obecności grupy -COOH w aminokwasach.

Odczynniki: NaOH z dodatkiem fenoloftaleiny

Obserwacje: roztwór NaOH z dodatkiem fenoloftaleiny miał zabarwienie malinow. Po dodaniu roztworu aminokwasu nastąpiło odbarwienie roztworu.

Przykładowa reakcja:
H2N-CH2-COOH + NaOH → H2N-CH2-COONa + H2O  aminoetanian (glicynian) sodu

 

Przekaż darowiznę
Załóż konto | Zaloguj się

Copyright 2011-2019Chem24.pl Ta strona internetowa wykorzystuje pliki cookies. Możesz określić metody zapisywania oraz dostępu do cookies w swojej przeglądarce internetowej lub w konfiguracji usługi.