Chemia Liceum Gimnazjum Testy Matura

Powrót

Reakcje charakterystyczne w chemii organicznej


Identyfikacja wiązań podwójnych lub potrójnych między atomami węgla w alkenach, alkinach i innych związkach.

Węglowodory nienasycone Węglowodory nasycone
Reakcja z bromem
Odczynniki: woda bromowa - roztwór bromu w wodzie lub rozpuszczalnikach organicznych np.CCl4.
Obserwacje: woda bromowa ulega odbarwieniu (brom znika ze środowiska reakcji).
Przykładowa reakcja:
CH2=CH2 + Br2 →  CH2Br–CH2Br
W tych samych warunkach reakcja nie zachodzi
Reakcja z KMnO4 
Odczynniki: roztwór KMnO4 w środowisku kwaśnym (H2SO4)
Obserwacje: Odbarwienie roztworu KMnO4
3CH2=CH2 + 2KMnO4 + 4H2O → 3 HO−CH2−CH2−OH + 2KOH + 2MnO2
W tych samych warunkach reakcja nie zachodzi

 


Odróżnianie alkoholi III-rzędowych od I- i II-rzędowych.

a) Odczynik: CuO
Obserwacje.
Alkohole  I- i II-rzędowe: czarny CuO zmienia barwę na czerwoną (Cu)
Alkohole III-rzędowe: brak reakcji

b) Odczynik: K2Cr2O7
Obserwacje.
Alkohole  I- i II-rzędowe: zmiana barwy roztworu z pomarańczowej (Cr2O72–) na zieloną (Cr3+)
Alkohole III-rzędowe: brak reakcji

Przykładowe reakcje:
Alkohole I-rzędowe: R−CH2−OH —[O]→ R−CHO (aldehyd)
Alkohole II-rzędowe: R−CH(OH)-R —[O]→ R−CO-R (keton)
 


 

Reakcja z Cu(OH)2 na zimno
Zastosowanie:
wykrywanie obecności sąsiadujących grup -OH
Odczynnik: świeżo strącony Cu(OH)2
Obserwacje. Niebieski osad Cu(OH)2 roztwarza się i powstaje charakterystyczne szafirowe zabarwienie - powstaje związek kompleksowy miedzi(II). .
Alkohole polihydroksylowe
Cukry

 

Reakcja z Cu(OH)2 na gorąco (próba Trommera)
Zastosowanie:
wykrywanie obecności grupy −CHO
Odczynnik: świeżo strącony Cu(OH)2
Obserwacje. Niebieski osad Cu(OH)2 zmienia barwę na ceglastoczerwoną Cu2O.
Reakcja: R−CHO + 2Cu(OH)2 → R−COOH + Cu2O + 2H2O
Aldehydy
Cukry - aldozy i ketozy

 


Wykrywanie fenoli - odróżnienie alkoholi od fenoli

Fenole Alkohole
Reakcja z FeCl3
Odczynnik: roztwór FeCl3
Obserwacja: powstaje fioletowe zabarwienie.
Reakcja: C6H5−OH + FeCl3(aq) → (C6H5O)3Fe + 3HCl(aq)
W tych samych warunkach reakcja nie zachodzi

 


Próba Tollensa (reakcja lustra srebrowego) 

Zastosowanie: wykrywanie grupy −CHO (aldehydy, cukry)
Odczynniki: AgNO3, NH3·H2O (strącenie Ag2O)
Obserwacje. Na ściankach probówki osadza się srebro w postaci metalicznej.
Reakcja: R−CHO + Ag2O → R−COOH + 2Ag


Odróżnianie glukozy od sacharozy

Glukoza Sacharoza
Reakcja z Cu(OH)2
Odczynniki: roztwór NaOH i CuSO4 - strącenie świeżego osadu Cu(OH)2
Opis doświadczenia: do świeżo strąconego osadu Cu(OH)2 dodaje się roztwór badanej substancji i podgrzewa
Obserwacja: niebieski osad zmienia barwę na ceglastą.
Reakcja: Próba Trommera
R−CHO + 2Cu(OH)2 → R−COOH + Cu2O + 2H2O
Obserwacja: niebieski osad zmienia barwę na czarną.
Reakcja: Termiczny rozkład
Cu(OH)2T.→ CuO + H2O

 

Cukry - odróżnianie adloz od ketoz

Dośw. Reakcja glukozy z wodą bromową
Do roztworu glukozy dodano wodę bromową z dodatkiem wodorowęglanu sodu.
Obserwacje: nastąpiło odbarwienie wody bromowej
HO−CH2−(CHOH)4−CHO —Br2, H2O → HO−CH2−(CHOH)4−COOH

Reakcja jest specyficzna dla aldoz - ketozy nie ulegają tej reakcji.

 


Próba jodoformowa

Ketony zawierajace grupę karbonylową przy drugim atomie węgla oraz aldehyd octowy ulegaja reakcji jodoformowej

Odczynnik: roztwór jodu w KI (płyn Lugola) + roztwór NaOH
Obserwacje: powstaje nierozpuszczalny, krystaliczny, żółty osad o charakterystycznym zapachu - jodoform (CHI3).

Jest to reakcja charakterystyczna dla związków CH3−CO−R (R-wodór, alkil, aryl)
np. CH3−CO−CH3, CH3−CO−CH2−CH3   

Reakcji tej ulegają również alkohole mające grupę -OH przy drugim atomie węgla. Jod utlenia alkohol do metyloketonu, który ulega reakcji jodoformowej

Zobacz reakcję na YouTube: Próba jodoformowa
 


Reakcja biuretowa

Zastosowanie: wykrywanie mocznika, wykrywanie w aminokwasach bliskich wiązań peptydowych
Odczynnik: roztwór NaOH, roztwór CuSO4  

Ogrzany mocznik przekształca się w biuret (dimocznik). Jest to reakcja kondensacji.

Do roztworu dodaje się roztwór zasady sodowej a następnie kilka kropel siarczanu(VI) miedzi(II). Biuret reaguje z jonami Cu2+ tworząc fioletowy kompleks.


Reakcja aminokwasu z kwasem.

Zastosowanie: potwierdzenie obecności grupy -NH2 w aminokwasach.
Odczynniki: HCl z dodatkiem oranżu metylowego
Obserwacje: roztwór HCl z dodatkiem oranżu miał zabarwienie czerwone. Po dodaniu roztworu aminokwasu nastąpiła zmiana zabarwienia na żółte.

Przykładowa reakcja:
H2N−CH2−COOH + HCl → [H3N−CH2−COOH]+Cl chlorek glicyny

 


Reakcja aminokwasu z zasadą

Zastosowanie: potwierdzenie obecności grupy −COOH w aminokwasach.
Odczynniki: NaOH z dodatkiem fenoloftaleiny
Obserwacje: roztwór NaOH z dodatkiem fenoloftaleiny miał zabarwienie malinow. Po dodaniu roztworu aminokwasu nastąpiło odbarwienie roztworu.

Przykładowa reakcja:
H2N−CH2−COOH + NaOH → H2N−CH2−COONa + H2O  aminoetanian (glicynian) sodu

 



Pełny tekst dostępny jest tylko dla zalogowanych





Załóż konto | Zaloguj się

Copyright 2011-2019Chem24.pl Ta strona internetowa wykorzystuje pliki cookies. Możesz określić metody zapisywania oraz dostępu do cookies w swojej przeglądarce internetowej lub w konfiguracji usługi.