Powrót

Najważniejsze wytyczne Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) i przepisy BHP dotyczące szkolnych pracowni chemicznych

Dokument: Wymagania w zakresie stosowania niebezpiecznych substancji chemicznych i ich mieszanin w placówkach (pdf)
Link do dokumentu: gov.pl.

Zawartość dokumentu:

1. Spis i karty substancji chemicznych i mieszanin

  • Należy prowadzić aktualny spis substancji chemicznych i ich mieszanin, zgodnie z art. 25 ustawy o substancjach chemicznych i §221 K.p.

  • Trzeba posiadać karty charakterystyki (SDS) aktualne (po 1 stycznia 2021 r.), zgodne z rozporządzeniem REACH 2020/878. Udostępnia się je pracownikom i uczniom, najlepiej w segregatorze w pracowni.

2. Oznakowanie chemikaliów

  • Wszystkie pojemniki (kolby, butelki) muszą być czytelnie oznakowane etykietami zawierającymi nazwę substancji i piktogramy CLP zgodne z rozporządzeniem 1272/2008.

3. Przechowywanie substancji

  • Chemikalia przechowuje się w zamykanych szafach/magazynkach, zgodnie z §29 rozporządzenia MEN oraz §93 rozporządzenia MPiPS i art. 20 ustawy chemicznej.

  • Pomieszczenia powinny być oznakowane ogólnymi i szczegółowymi znakami ostrzegawczymi.

4. Środki ochrony osobistej (PPE)

  • Pracownia powinna zapewnić fartuchy, rękawice i okulary ochronne dla nauczycieli i uczniów (§93 MPiPS i §28 MEN).

5. Urządzenia ratunkowe

  • Niezbędne jest wyposażenie w umywalkę z bieżącą ciepłą i zimną wodą, przegłębiony prysznic do oczu (eye wash), a najlepiej także prysznic bezpieczeństwa (§103 MPiPS).

6. Pierwsza pomoc

  • Powinna być dostępna apteczka, nauczyciele muszą być przeszkoleni (§20–21 MEN).

  • W razie kontaktu np. z kwasami: natychmiast zmywać skórę/oczy wodą przez co najmniej 15 minut. Wskazane szybkie wezwanie lekarza. 

  • Instrukcje BHP postępowania i instrukcje pierwszej pomocy muszą być dostępne i aktualne 

7. Regulamin pracowni i ocena ryzyka

  • Na ścianie musi wisieć widoczny regulamin pracowni chemicznej (§26 MEN)

8. Wentylacja i dygestorium

  • W pracowni, w której wykonuje się doświadczenia, powinno być sprawne dygestorium zapewniające odpowiednią wentylację.

 PIP i przepisy wskazują na kompleksowe wymagania:

Obszar Wymagania
Spis i karty Aktualny spis chemikaliów; SDS zgodne z REACH
Oznakowanie Czytelne etykiety z nazwą i piktogramami
Przechowywanie Zamknięte szafy, pomieszczenia, oznakowania
PPE Fartuchy, rękawice, okulary
Urządzenia ratunkowe Zlewka, eye-wash, sprzęt bezpieczeństwa
Pierwsza pomoc Apteczka, przeszkoleni nauczyciele, instrukcje postępowania
Regulamin i ocena ryzyka Widoczny regulamin, ocena ryzyka zawodowego
Wentylacja i dygestorium Sprawne urządzenia do pracy z odczynnikami

Rekomendacje do wdrożenia

  1. Sprawdzić i zaktualizować spis substancji i SDS.

  2. Upewnić się, że etykiety CLP są czytelne i trwałe.

  3. Zorganizować magazyn substancji w odpowiednich szafach.

  4. Wyposażyć pracownię w umywalkę i prysznic do oczu, oznakowane i łatwo dostępne.

  5. Przeprowadzić szkolenia – BHP, postępowanie z chemikaliami i pierwsza pomoc.

  6. Zawiesić regulamin i prowadzić dokumentację oceny ryzyka.

  7. Regularnie sprawdzać stan dygestorium oraz środków ochrony osobistej.

To zestawienie zapewnia zgodność z wymaganiami PIP i przepisami prawa, a także stworzy bezpieczne warunki pracy w szkolnych pracowniach chemicznych.

Przegląd doniesień

"Laboratoryjne BHP: Wskazówki dla Pracowników Pracujących z Chemikaliami"  kams.com.pl 

„W szkolnych pracowniach chemicznych można stracić zdrowie, a nawet życie” (Bezprawnik, 4 czerwca 2025)  bezprawnik.pl 

– PIP ujawniła liczne nieprawidłowości: brak etykiet, nieaktualne SDS, brak urządzeń ratunkowych.
– Opisano eksplozję nadtlenku wodoru podczas dni otwartych we Wrocławiu – rany czterech osób, ewakuacja 150 uczniów. 

„PIP wzięła pod lupę szkolne pracownie chemiczne…” (PAP, 3 czerwca 2025), samorzad.pap.pl.

– Kontrola objęła 23 szkoły na Dolnym Śląsku, 59 nauczycieli i 2 pracowników laboratoriów.
– Najczęstsze błędy: nieaktualne SDS, brak oznakowań, niewłaściwe instrukcje BHP, niewystarczające zabezpieczenia i brak urządzeń ratunkowych. Powołano 65 decyzji pisemnych, 58 ustnych i 42 zalecenia.

„Jakie błędy zagrażają bezpieczeństwu…” (Portal Oświatowy, 5 czerwca 2025)  portaloswiatowy.pl

– Skoncentrowano się na tych samych problemach po eksplozji we Wrocławiu. Szczegółowo wskazano: brak device‑ów do przemywania oczu, wadliwe instrukcje BHP.

„Kontrole w szkołach po tragicznym wypadku. Wyniki niepokoją” (Dziennik.pl, 5 czerwca 2025) (dziennik.pl)

– Potwierdzono palącą potrzebę natychmiastowych działań. Cytaty Głównego Inspektora o niedofinansowaniu i braku nowoczesnych laboratoriów.

„Groźne pracownie chemiczne w szkołach – wyniki kontroli” (PIP, 30 maja 2025) pip.gov.pl.

– Akcja PIP objęła 23 szkoły w woj. dolnośląskim (16 miast, w tym 6 we Wrocławiu), 59 nauczycieli i 2 laborantów
– Wykryto brak właściwego nadzoru, nieprofesjonalne podejście do BHP, nieaktualne spisy substancji i kart charakterystyki oraz brak etykiet i nieczytelne piktogramy w wielu placówkach 

Główne wnioski i tematy przewijające się we wszystkich artykułach

Obszar Wnioski
Zakres kontroli PIP skontrolowała 23 szkoły średnie, 59 chemików i 2 laborantów na Dolnym Śląsku
Najczęstsze uchybienia Brak aktualnych kart SDS, nieczytelne etykiety, przestarzałe instrukcje BHP, niewłaściwe przechowywanie chemikaliów
Brak urządzeń ratunkowych Wiele szkół nie ma eyewashów ani pryszniców bezpieczeństwa
Dramatyczne incydenty Eksplozja nadtlenku wodoru we Wrocławiu – rany 4 osób, ewakuacja ~150
Apel GIP „Niedofinansowanie nie usprawiedliwia narażania młodzieży” – konieczne natychmiastowe działania

Co to oznacza w praktyce?

  1. Szkoły muszą pilnie aktualizować SDS/karty charakterystyki i oznakowanie CLP.

  2. Ważne jest wdrożenie i regularna weryfikacja instrukcji BHP (postępowanie z chemikaliami, przechowywanie, udzielanie pierwszej pomocy).

  3. Konieczne: zamontowanie stacji do przemywania oczu i pryszniców bezpieczeństwa w pracowniach.

  4. Niezbędne jest szkolenie kadry i uczniów, a także właściwe zabezpieczenia magazynów chemicznych.