Chemia Liceum Gimnazjum Testy Matura
Powrót
Zadanie ID:1503

[2010] Ważną reakcją, której ulega etyn (acetylen), jest przyłączanie wody. Przemiana ta zachodzi w obecności mieszaniny H2SO4 i HgSO4 jako katalizatora. Produktem tej reakcji jest aldehyd zawierający dwa atomy węgla w cząsteczce.
 

Napisz, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, równanie opisanej przemiany. W równaniu nad strzałką napisz warunki, w jakich zachodzi ta reakcja.



Zadanie ID:1504

[2010] W wysokiej temperaturze w obecności Al2O3 alkohole ulegają reakcji dehydratacji (odwodnienia). Podczas dehydratacji nasyconych alkoholi (alkanoli) o wzorze ogólnym R1–CH(OH)–R2 (gdzie R1 łne; R2) oprócz wody powstaje mieszanina nierozgałęzionych alkenów, które są względem siebie izomerami konstytucyjnymi.


Narysuj wzory półstrukturalne (grupowe) dwóch alkenów będących izomerami
konstytucyjnymi, które mogą powstać w wyniku dehydratacji butan-2-olu.



Zadanie ID:1518

[2008] Kwas salicylowy, otrzymany przez utlenienie alkoholu salicylowego, jest bardzo skutecznym środkiem przeciwbólowym, przeciwzapalnym i przeciwgorączkowym. Niestety, związek ten okazał się zbyt niebezpieczny dla ścianek żołądka.

Przekształcenie grupy fenolowej w grupę estrową pozwoliło otrzymać kwas acetylosalicylowy, który wykazuje skuteczność podobną do skuteczności kwasu salicylowego, ale jest mniej szkodliwy dla żołądka. Poniżej przedstawiono schemat przemian pozwalających na otrzymanie kwasu acetylosalicylowego z alkoholu salicylowego.

Na podstawie: John McMurry łbdquo;Chemia organicznałrdquo;, Warszawa 2000


a) Uzupełnij schemat, wpisując w nim wzór kwasu salicylowego.

zadania maturalne pochodne węglowodorów

b) Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) związku, którego reakcja z kwasem salicylowym prowadzi do powstania kwasu acetylosalicylowego.

 



Zadanie ID:1519

[2008] Woski to mieszaniny estrów długołańcuchowych kwasów tłuszczowych i długołańcuchowych alkoholi monohydroksylowych. Na przykład jednym z głównych składników wosku pszczelego jest związek o wzorze

CH3 - (CH2)14-COO-(CH2)29CH3

a) Posługując się wzorami półstrukturalnymi (grupowymi) związków organicznych, uzupełnij poniższe równanie reakcji hydrolizy tego estru w środowisku zasadowym.

CH3 - (CH2)14-COO-(CH2)29CH3 + NaOH --H2O--> ......................................

b) Znajomość budowy cząsteczek wosku pozwala przewidzieć jego niektóre cechy.

Uzupełnij poniższe zdanie, wybierając spośród podanych w nawiasie wszystkie właściwości wosku pszczelego.

Wosk pszczeli (ma budowę krystaliczną, jest plastyczny, jest hydrofilowy, rozpuszcza się w rozpuszczalnikach organicznych).



Zadanie ID:1520

[2009]Poniżej przedstawiono wzór półstrukturalny etanianu (octanu) etylu.

zadania maruralne pochodne węglowodorów

Zapisz wzory półstrukturalne (grupowe) jednego estru i jednego kwasu będących izomerami octanu etylu.



Zadanie ID:1521

[2009] Glicerol (propan-1,2,3-triol) ulega termicznej dehydratacji. W wyniku odwodnienia glicerolu powstaje nienasycony aldehyd – propenal (akroleina).

Napisz, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, równanie reakcji otrzymywania propenalu opisaną metodą.



Zadanie ID:1523

[2009] Napisz, posługując się wzorami półstrukturalnymi (grupowymi) związków organicznych, równanie reakcji utleniania podanego alkoholu  za pomocą tlenku miedzi(II) w podwyższonej temperaturze.

CH3–C(CH3)2–CH2–OH



Zadanie ID:1524

[2009] Zapisz, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, równanie reakcji kwasu 2-hydroksypropanowego (mlekowego) z wodnym roztworem wodorotlenku sodu.



Zadanie ID:1525

[2010] Alkeny bardzo łatwo przyłączają bromowodór lub chlorowodór. Reakcje te nie wymagają użycia katalizatorów ani podwyższenia temperatury. Powstałe w wyniku tej przemiany halogenki alkilowe mogą ulegać reakcji podstawienia lub reakcji eliminacji. Temperatura pokojowa i użycie wody jako rozpuszczalnika sprzyja reakcji podstawienia, natomiast użycie alkoholowego roztworu wodorotlenku potasu w podwyższonej temperaturze (około 80 ºC) prowadzi do reakcji eliminacji.

W obecności kwasu siarkowego(VI) alkeny mogą reagować także z wodą, dając alkohole.


Poniżej przedstawiono ciąg przemian:

but-1-en    ---1--->  2-chlorobutan ---2--->  but-2-en   ---3---> butan-2-ol


Skorzystaj z powyższej informacji i napisz równania reakcji 1, 2 oraz 3, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych. Jeżeli reakcja wymaga użycia katalizatora, odpowiedniego środowiska lub podwyższenia temperatury, napisz to nad strzałką równania reakcji.

Równania reakcji:

1. .....................................................................................

2. .....................................................................................

3. .....................................................................................



Zadanie ID:1526

[2010] Poniżej podano dwa ciągi przemian chemicznych, w wyniku których otrzymano związki organiczne B i D.

CH3–CH2–CH3 + Cl2  --światło--> CH3–CHCl–CH3  --KOH/H2O--> A --[O]--> B

CH3–CH2–CH3 + Cl2  --światło--> CH3–CH2–CH2Cl  --KOH/H2O--> C --[O]--> D


a) Narysuj wzór półstrukturalny (grupowy) związku oznaczonego literą B oraz podaj nazwę systematyczną związku oznaczonego literą D.
 

Wzór związku B: .................................................................................
Nazwa związku D: ..............................................................................


b) Stosując podział charakterystyczny dla chemii organicznej, określ typ reakcji, w wyniku których powstały związki oznaczone literami A i C.

........................................................................................................................



Zadanie ID:1527

[2010] Reakcją pozwalającą wykryć w związkach organicznych grupę

CH3–CO–

jest próba jodoformowa. Polega ona na reakcji związku organicznego z jodem w obecności NaOH w podwyższonej temperaturze. Po oziębieniu mieszaniny poreakcyjnej do temperatury pokojowej powstaje żółty, krystaliczny osad o charakterystycznym zapachu.

Jeżeli badanym związkiem jest propanon (aceton), produktami próby jodoformowej są: trijodometan, etanian sodu (octan sodu), jodek sodu i woda.


a) Korzystając z powyższych informacji, uzupełnij schemat, tak aby przedstawiał równanie opisanej reakcji w formie cząsteczkowej (wpisz wzory produktów reakcji i odpowiednie współczynniki stechiometryczne).

CH3COCH3 + 3I2 + 4NaOH → ....... + ....... + ....... + .......
 

b) Napisz wzór tego produktu przemiany, który tworzy żółty, krystaliczny osad o charakterystycznym zapachu.

...........................................................................................................


c) Napisz, czy próba jodoformowa pozwala na odróżnienie propanonu (acetonu) od etanalu, i uzasadnij swoje stanowisko.

...........................................................................................................



Zadanie ID:1529

[2010] Pewien dwufunkcyjny związek organiczny ma masę molową równą 90 g/mol. W jego cząsteczce stosunek liczby atomów węgla, wodoru i tlenu wynosi 1:2:1.


a) Napisz wzór sumaryczny opisanego związku.


b) Wiedząc, że związek ten w roztworze wodnym dysocjuje z odszczepieniem jonu wodorowego oraz że jego cząsteczka jest achiralna, narysuj wzór półstrukturalny (grupowy) tego związku.



Zadanie ID:1530

[2011] Pewna substancja organiczna składająca się z węgla, wodoru i tlenu jest bezbarwną cieczą o dużej lepkości, mieszającą się z wodą w każdym stosunku i nieulegającą dysocjacji. Jest silną trucizną. Reaguje z zawiesiną wodorotlenku miedzi(II), powodując rozpuszczanie się osadu i powstanie roztworu o barwie szafirowej. W cząsteczce tego związku organicznego stosunek liczby atomów węgla, wodoru i tlenu wynosi 1 : 3 : 1.

Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) opisanego związku.



Zadanie ID:1538

[2012] Poniżej przedstawiono schematy reakcji, którym może ulegać chloroetan w środowisku zasadowym, tworząc zależnie od warunków produkty organiczne X lub Y.


1) CH3CH2Cl + OH- --etanol, 80st.C--> X + Cl- + H2O
2) CH3CH2Cl + OH- --H2O, temp. pokojowa--> Y + Cl-
 

a) Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) związków X i Y.
 

Wzór związku X: .............................. Wzór związku Y: ................................
 

b) Stosując podział charakterystyczny dla chemii organicznej, określ typ reakcji 1. i 2.


Reakcja 1) .................................................................
Reakcja 2) .................................................................



Zadanie ID:1541

[2011] Pewien związek organiczny w obecności kwasu siarkowego(VI) reaguje z etanolem, dając substancję chemiczną o wzorze sumarycznym C3H6O2. Substancja ta ma charakterystyczny zapach. Drugim produktem reakcji jest woda.

Napisz, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, równanie opisanej przemiany. W równaniu nad strzałką napisz warunki, w jakich zachodzi ta reakcja.



Zadanie ID:1543

[2011] Jedną z ogólnych metod określania struktury związku jest degradacja – rozpad cząsteczki związku o nieznanej strukturze na kilka mniejszych cząsteczek, łatwiejszych do zidentyfikowania. Metoda ta jest wykorzystywana do określania położenia  podwójnego wiązania w cząsteczkach alkenów. Stosowane jest wówczas ich  utlenianie, np. za pomocą roztworu KMnO4, prowadzone w środowisku kwasowym. Podczas tej reakcji, w zależności od budowy cząsteczki alkenu, mogą powstać kwasy karboksylowe, ketony lub tlenek węgla(IV).

Z ugrupowania R1R2C= powstaje keton, z ugrupowania HRC= powstaje kwas, a tlenek węgla(IV) powstaje z ugrupowania H2C=.

Pewien alken utleniany nadmiarem KMnO4 w środowisku kwasowym daje dwa różne kwasy karboksylowe, zaś w reakcji 1 mola tego alkenu z 1 molem wodoru powstaje n-heksan.

a) Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) tego alkenu.

.............................................................................................................

b) Podaj nazwy systematyczne dwóch kwasów karboksylowych powstałych podczas utleniania tego alkenu.

..............................................................................................................



Zadanie ID:1544

[2011] Jedną z ogólnych metod określania struktury związku jest degradacja – rozpad cząsteczki związku o nieznanej strukturze na kilka mniejszych cząsteczek, łatwiejszych do zidentyfikowania. Metoda ta jest wykorzystywana do określania położenia  podwójnego wiązania w cząsteczkach alkenów. Stosowane jest wówczas ich  utlenianie, np. za pomocą roztworu KMnO4, prowadzone w środowisku kwasowym. Podczas tej reakcji, w zależności od budowy cząsteczki alkenu, mogą powstać kwasy karboksylowe, ketony lub tlenek węgla(IV).

Z ugrupowania R1R2C= powstaje keton, z ugrupowania HRC= powstaje kwas, a tlenek węgla(IV) powstaje z ugrupowania H2C=.

W dwóch nieoznakowanych kolbach znajdowały się dwa alkeny (każdy w innym naczyniu). Wiadomo, że jednym związkiem był 2-metyloprop-1-en, a drugim but-2-en. W celu odróżnienia 2-metyloprop-1-enu od but-2-enu przeprowadzono doświadczenie, podczas którego do obu naczyń dodano zakwaszony, wodny roztwór KMnO4.

Korzystając z powyższych informacji, wymień po jednej obserwacji, która pozwoli na odróżnienie obu związków.

2-metyloprop-1-en ........................................................

but-2-en ...........................................................................

 



Zadanie ID:1545

[2011] Związek organiczny X o wzorze sumarycznym C7H6O2 ulega reakcji hydrolizy.

Produktami tej reakcji w środowisku kwasowym są związki Y i Z. Substancja Y, jako jedyny przedstawiciel swojego szeregu homologicznego, ma właściwości redukujące. Związek Z w reakcji z chlorkiem żelaza(III) daje związek kompleksowy o fioletowej barwie.

a) Napisz, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, równanie reakcji hydrolizy kwasowej związku organicznego X.

...............................................................................................................................

b) Podaj nazwy grup związków, do których należą substancje organiczne X, Y i Z.

X: ........................................
Y: ........................................
Z: ........................................



Zadanie ID:1546

[2011] Dwa związki organiczne A i B są względem siebie izomerami. W wyniku bromowania zarówno związku A jak i związku B powstaje kwas 2,3-dibromobutanowy.

Narysuj wzory strukturalne związków A i B, tak aby jednoznacznie wskazywały na występujący w nich rodzaj izomerii.



Zadanie ID:1962

[2009R].  Podaj wzory półstrukturalne (grupowe) wszystkich produktów całkowitej hydrolizy zasadowej (w roztworze wodnym NaOH) związku o podanym wzorze.
pochodne węglowodorów

Uwaga: Grupy alkilowe przedstaw w postaci wzorów sumarycznych, tak jak w powyższym wzorze.



Zadanie ID:1973

[2010]  [R]

Zaprojektuj doświadczenie, którego przebieg pozwoli na rozróżnienie roztworów dwóch triglicerydów: trioleinianu glicerolu i tristearynianiu glicerolu.

a)  Do probówki I wprowadzono roztwór trioleinianu glicerolu w CCl4, a do probówki II roztwór tristearynianu glicerolu w tym samym rozpuszczalniku.

Następnie do obu probówek dodano pewien odczynnik i ich zawartość energicznie wymieszano.

Wybierz nazwę tego odczynnika spośród następujących:

- stężony wodny roztwór wodorotlenku sodu NaOH (aq)

- woda bromowa Br2(aq)

- rozcieńczony wodny roztwór kwasu etanowego (octowego) CH3COOH (aq)


b) Napisz, co potwierdzi obecność roztworu trioleinianu glicerolu w probówce I i roztworu tristearynianu glicerolu w probówce II (porównaj przebieg doświadczenia
w obu probówkach).

Probówka I: .............................................................................................

Probówka II: ............................................................................................



Zadanie ID:1978

[2011 R]. Cząsteczki glicerolu, kwasu palmitynowego C15H31COOH i kwasu stearynowego C17H35COOH są achiralne, ale cząsteczki związku powstającego w reakcji glicerolu z tymi kwasami mogą być chiralne.

Narysuj wzór triglicerydu, zawierającego reszty kwasów palmitynowego i  stearynowego, którego cząsteczki są chiralne.



Zadanie ID:2559

2012.V. / Zadanie 32. (2 pkt)
Uzupełnij poniższą charakterystykę glicerolu (propano-1,2,3-triolu), wybierając jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie. Wybrane określenia podkreśl.
1. W warunkach panujących w laboratorium glicerol jest cieczą, która ( miesza się / nie miesza się ) z wodą i z innymi rozpuszczalnikami polarnymi, a z rozpuszczalnikami niepolarnymi, np. z benzenem, może tworzyć ( emulsje / zawiesiny ).
2. Ponieważ atomom węgla i tlenu w cząsteczkach glicerolu można przypisać hybrydyzację sp3, cząsteczki glicerolu ( są / nie są ) płaskie.



Zadanie ID:2561

2012.V. / Zadanie 34. (2 pkt)
Etanol w reakcji z sodem wykazuje właściwości kwasowe. W wyniku tej reakcji powstaje etanolan sodu o wzorze C2H5ONa+, który jest związkiem o charakterze soli.
Mając do dyspozycji etanolan sodu, zaplanuj doświadczenie, w którym, wykonując jedną próbę, wykażesz, że etanol ma bardzo słabe właściwości kwasowe.
a) Uzupełnij poniższy schemat doświadczenia, wpisując nazwy potrzebnych  odczynników wybranych spośród następujących:
etanol • woda destylowana • wodny roztwór wodorotlenku sodu
wodny roztwór oranżu metylowego • etanolowy roztwór fenoloftaleiny
matura chemia pochodne węglowodorw

b) Opisz możliwe do zaobserwowania w czasie doświadczenia zmiany potwierdzające fakt, że właściwości kwasowe etanolu są bardzo słabe.
..........................................................................................................



Zadanie ID:2562

2012.V. / Zadanie 35. (1 pkt)
Paliwa do silników wysokoprężnych wytwarzane z ropy naftowej można zastąpić biopaliwami, które otrzymuje się, ogrzewając w obecności katalizatora oleje roślinne z dużą ilością alkoholu. Produktami tej reakcji są glicerol oraz ester kwasu tłuszczowego i użytego alkoholu. Proces ten można zilustrować ogólnym równaniem, w którym R1 i R2 oznaczają grupy węglowodorowe:
chemia matura pochodne węglowodorw
Na podstawie: G. W. vanLoon, S. J. Duffy, Chemia środowiska, Warszawa 2008
Uzupełnij luki w poniższym schemacie, tak aby stanowił on równanie reakcji ilustrujące otrzymywanie biopaliwa z trioleinianu glicerolu.
olej roslinny + alkohol -> glicerol + biopaliwo



Zadanie ID:2619

2012.VI. / Zadanie 29. (1 pkt)
Podaj wzory półstrukturalne (grupowe) wszystkich aldehydów, które można otrzymać w wyniku utlenienia alkoholi o wzorze C4H9OH.



Zadanie ID:2620

2012.VI. / Zadanie 30. (2 pkt)
Zaprojektuj doświadczenie, którego przebieg pozwoli na potwierdzenie obecności etano-1,2-diolu w probówce I i benzenolu w probówce II.
a) Wybierz odczynnik, który potwierdzi obecność etano-1,2-diolu w probówce I, oraz odczynnik, który potwierdzi obecność benzenolu w probówce II. Uzupełnij schemat doświadczenia, wpisując nazwy lub wzory odczynników wybranych spośród następujących:
• wodny roztwór AgNO3 z dodatkiem wodnego roztworu NH3 
• zawiesina Cu(OH)2 
• wodny roztwór FeCl3 
zadania matura pochodne weglowodorw
b) Napisz, co potwierdzi obecność etano-1,2-diolu w probówce I oraz benzenolu w probówce II.


Probówka I: .....................................................................

Probówka II: .....................................................................



Zadanie ID:2623

2012.VI. / Zadanie 32. (1 pkt)
Moc łańcuchowych kwasów karboksylowych zależy między innymi od liczby atomów węgla w cząsteczce, a także od obecności połączonych z atomami węgla atomów pierwiastków o dużej elektroujemności, np. chloru. Wpływ elektroujemnych atomów jest następujący:
• im większa jest ich liczba w cząsteczce, tym moc kwasu jest większa,
• im bardziej atomy te są oddalone od grupy karboksylowej, tym moc kwasu jest mniejsza.

Uszereguj podane poniżej kwasy zgodnie ze wzrostem ich mocy i napisz ich numery.
I. CH3CH(Cl)CH2COOH      II. C2H5C(Cl2)COOH
III. C2H5CH2COOH               IV. C2H5CH(Cl)COOH
 



Zadanie ID:2624

2012.VI. / Zadanie 33. (1 pkt)
Monohydroksylowe hydroksykwasy w odpowiednich warunkach ulegają międzycząsteczkowej estryfikacji. Wiązania estrowe mogą tworzyć się między wieloma cząsteczkami hydroksykwasów, prowadząc do powstawania poliestrów.
Napisz równanie reakcji powstawania łańcuchowego estru z trzech cząsteczek kwasu 2-hydroksypropanowego (mlekowego), uzupełniając poniższy schemat.
zadania maturalne chemia



Powrót

Przekaż darowiznę
Załóż konto | Zaloguj się

Copyright 2011-2019Chem24.pl Ta strona internetowa wykorzystuje pliki cookies. Możesz określić metody zapisywania oraz dostępu do cookies w swojej przeglądarce internetowej lub w konfiguracji usługi.