Rozpuszczalność

Rozpuszczanie substancji w wodzie

Przykłady substancji, które rozpuszczają się w wodzie: sól kuchenna (chlorek sodu, NaCl), cukier (sacharoza), kwasek cytrynowy (kwas cytrynowy), soda oczyszczona (wodorowęglan sodu, NaHCO₃), ocet (kwas octowy w roztworze wodnym), etanol (alkohol etylowy), kwas solny (HCl w wodzie)

Przykłady substancji, które nie rozpuszczają się w wodzie: olej roślinny, benzyna, wosk, grafit, siarka, teflon (pokrycie patelni), piasek (krzemionka, SiO₂), parafina

Czynniki wpływające na szybkość rozpuszczania się substancji stałych w wodzie

1. Temperatura wody. W wyższych temperaturach cząsteczki wody poruszają się szybciej, co zwiększa energię oddziaływań między wodą a substancją. W efekcie substancja stała rozpuszcza się szybciej. Przykład: Cukier rozpuszcza się szybciej w gorącej herbacie niż w zimnej.

2. Rozdrobnienie substancji stałej. Substancje drobno zmielone mają większą powierzchnię kontaktu z wodą, co zwiększa szybkość rozpuszczania. Przykład: Sól drobnoziarnista rozpuszcza się szybciej niż kryształki soli gruboziarnistej.

3. Mieszanie roztworu. Mieszanie wody zwiększa kontakt między cząsteczkami wody a powierzchnią substancji stałej, co przyspiesza proces rozpuszczania. Przykład: Mieszanie wody z cukrem powoduje szybsze rozpuszczenie cukru.

Rozpuszczalność

 Rozpuszczalność ⇒ maksymalna liczba gramów substancji rozpuszczonej w 100g rozpuszczalnika w danej temperaturze. Rozpuszczalność odczytujemy z wykresów rozpuszczalności.

Rozpuszczalność dotyczy roztworu nasyconego.

Rozpuszczalność zależy od:
- temperatury
- rodzaju rozpuszczalnika
- rodzaju substancji rozpuszczanej

Zależność rozpuszczalności od temperatury:
- rozpuszczalność ciał stałych wzrasta wraz ze wzrostem temperatury (na ogół)
- rozpuszczalność gazów maleje wraz ze wzrostem temperatury

 Roztwór nasycony − zawiera maksymalną ilość substancji rozpuszczonej w danej temperaturze (linia na wykresie).

Roztwór nienasycony − w roztworze można jeszcze rozpuścić dodatkową ilość substancji w danej temperaturze (obszar po linią).

Rozpuszczalność - przykład praktyczny

Rozpuszczalność BaBr₂ w temp.20^oCwynosi 104 g/100g wody.
W temp.20^oC sporządzono mieszaniny 100g wody oraz

• 90g BaBr₂  ⇒ otrzymano roztwór nienasycony,  cała ilość tej soli uległa rozpuszczaniu, ponieważ maksymalnie można rozpuścić 104g.
• 104 BaBr₂  ⇒ otrzymano roztwór nasycony,  cała ilość tej soli uległa rozpuszczaniu (maksymalnie można rozpuścić 104g).
• 120 BaBr₂  ⇒ otrzymano roztwór nasycony,  104g tej soli uległa rozpuszczaniu a pozostała część nie rozpuściła się i osiadła na dnie (maksymalnie można rozpuścić 104g).