Powrót

Szereg aktywności metali

Spis treści

Szereg aktywności metali (od najbardziej do najmniej reaktywnego)
Wypieranie metali z ich soli
  • Wyjątki – litowce i berylowce
  • Pasywacja glinu
Reaktywność metali względem wodoru
  • Metale położone przed wodorem w szeregu aktywności
  • Metale położone za wodorem
Kwasy utleniające i nieutleniające

Reaktywność metali określa ich zdolność do oddawania elektronów, reagowania z wodą, kwasami oraz wypierania innych metali z roztworów ich soli. Metale można uporządkować w tzw. szeregu aktywności, który pozwala przewidzieć przebieg wielu reakcji chemicznych.

Materiał przeznaczony dla uczniów liceum oraz osób przygotowujących się do matury z chemii.

Szereg aktywności metali

Metale uporządkowane według malejącej aktywności:

Li K Ba Ca Na Mg Al Mn Zn Cr Fe(II) Cd Co Ni Sn Pb Fe(III) — H — Bi Cu Hg Ag Pd Pt Au

  • metale po lewej stronie szeregu są silniejszymi reduktorami
  • metale po prawej stronie są słabszymi reduktorami
  • kationy metali po prawej stronie są silniejszymi utleniaczami

Fragment artykułu

Metal bardziej aktywny wypiera metal mniej aktywny z roztworu jego soli. Przykład: Zn + CuCl₂ → ZnCl₂ + Cu. Cynk jest silniejszym reduktorem niż miedź, dlatego wypiera ją z roztworu.

Metale położone przed wodorem w szeregu aktywności wypierają wodór z kwasów, np. Mg + 2HCl → MgCl₂ + H₂. Metale położone za wodorem nie reagują z kwasami nieutleniającymi.

Ucz się skutecznie, dokładnie pod wymagania

  • pełne wyjaśnienia krok po kroku
  • tabele reaktywności i schematy
  • dostęp do wszystkich działów podręcznika
  • brak reklam i zbędnych dodatków
Odblokuj pełną treść

Dołącz do tysięcy uczniów uczących się z Chem24.

Pełna wersja artykułu zawiera

1. Wypieranie metali z roztworów ich soli

  • metal bardziej aktywny wypiera metal mniej aktywny
  • przykład:
    • Zn + CuCl₂ → ZnCl₂ + Cu
    • ZnCl₂ + Cu → reakcja nie zachodzi
  • im bardziej na lewo metal w szeregu, tym silniejszy reduktor
  • im bardziej na prawo kation, tym silniejszy utleniacz

2. Wyjątki: litowce i berylowce

  • Li, K, Na, Ca, Ba reagują z wodą zamiast wypierać metale z soli
  • Mg i Be wypierają metale z soli, ale reagują z wodą tylko na gorąco
  • przykład:
    • Na + ZnCl₂ → nie zachodzi
    • 2Na + 2H₂O → 2NaOH + H₂

3. Pasywacja glinu

  • Al pokrywa się warstewką Al₂O₃
  • nie wypiera Fe²⁺, Zn²⁺, Pb²⁺, Cu²⁺ z roztworów

4. Reakcje metali z wodą

  • litowce i berylowce (oprócz Mg i Be) reagują gwałtownie
  • 2K + 2H₂O → 2KOH + H₂
  • Mg + 2H₂O (gorąca) → Mg(OH)₂ + H₂

5. Reakcje metali z kwasami

  • metale przed wodorem wypierają wodór:
    • Mg + 2HCl → MgCl₂ + H₂
    • Fe + 2HCl → FeCl₂ + H₂
  • metale za wodorem nie reagują z kwasami nieutleniającymi:
    • Cu + HCl → brak reakcji

6. Reakcje metali z kwasami utleniającymi

  • kwasy utleniające reagują nawet z metalami szlachetnymi
  • przykłady:
    • 3Cu + 8HNO₃ (rozc.) → 3Cu(NO₃)₂ + 2NO + 4H₂O
    • Cu + 4HNO₃ (stęż.) → Cu(NO₃)₂ + 2NO₂ + 2H₂O
  • kwasy utleniające:
    • HNO₃
    • HClO₃
    • HClO₄
    • H₂CrO₄
    • H₂SO₄ (stężony)

Chcesz kontynuować naukę?

  • zadania z szeregu aktywności
  • reakcje wypierania i pasywacji
  • schematy i tabele do zapamiętania
  • zero reklam
Przejdź do pełnej treści

Reaktywność metali staje się prosta, gdy widzisz ją na przykładach.

Najczęstsze pytania

Dlaczego glin nie wypiera metali z roztworów?

Bo ulega pasywacji — pokrywa się warstwą tlenku, która blokuje reakcję.

Czy miedź reaguje z kwasem solnym?

Nie, bo jest za wodorem w szeregu aktywności. Reaguje tylko z kwasami utleniającymi.

Jak szybko sprawdzić, czy metal wyprze inny metal?

Wystarczy porównać ich położenie w szeregu aktywności — metal bardziej aktywny wypiera mniej aktywny.

Powiązane testy

Powiązane tematy