Powrót

Wodorotlenki – budowa, nazewnictwo i przykłady

Wodorotlenki to związki chemiczne zbudowane z kationu metalu oraz anionu wodorotlenkowego OH⁻. Grupa OH⁻ nadaje im właściwości zasadowe i decyduje o ich reaktywności.

Wodorotlenki – definicja

Wodorotlenki to związki jonowe, w których:

  • metal występuje jako kation,
  • grupa OH⁻ występuje jako anion,
  • liczba grup OH⁻ zależy od wartościowości metalu.

Wzór ogólny wodorotlenków

Wodorotlenki mają ogólny wzór:
M(OH)ₓ,
gdzie:M to kation metalu, x to liczba grup wodorotlenkowych (odpowiadająca wartościowości metalu).

Przykłady nazw i wzorów wodorotlenków

  • NaOH - wodorotlenek sodu:
  • KOH - wodorotlenek potasu
  • Ca(OH)2 - wodorotlenek wapnia:
  • Al(OH)3 – wodorotlenek glinu,
  • Fe(OH)2 – wodorotlenek żelaza(II),
  • Fe(OH)3 – wodorotlenek żelaza(III).

Jak ustalić wzór wodorotlenku na podstawie nazwy?

  • Odczytaj symbol metalu.
  • Ustal jego wartościowość.
  • Dobierz liczbę grup OH⁻ tak, aby ładunki się równoważyły.

Przykład: Wodorotlenek glinu

  • Symbol metalu: Al
  • Wartościowość: III
  • Wzór: Al(OH)₃

Jak ustalić nazwę wodorotlenku na podstawie wzoru?

  1. Odczytaj symbol metalu i liczbę grup OH⁻.
  2. Sprawdź wartościowość metalu.
  3. Dopisz „wodorotlenek” i jeśli konieczne, wartościowość metalu w nawiasie.
  4. Jesli metal ma więcej niż jedną wartościowość należy ją zapisać w nawiasie na końcu nazwy.

Przykłady:

  • Fe(OH)₂ – wodorotlenek żelaza(II)
  • Fe(OH)₃ – wodorotlenek żelaza(III)
  • NaOH – wodorotlenek sodu
  • Cu(OH)2 - wodorotlenek miedzi(II)
  • Ca(OH)2 - wodorotlenek wapnia

Kiedy podaje się wartościowość metalu?

Informację o wartościowości metalu w nawiasie podaje się, gdy metal może mieć różne wartościowości. Przykładowo:

  • Fe(OH)₂ (żelazo(II)) i Fe(OH)₃ (żelazo(III)).
  • Jeśli metal ma tylko jedną wartościowość (np. Na, K, Ca), nie trzeba jej podawać.

Budowa wodorotlenków

Wodorotlenki składają się z kationu metalu połączonego z anionem wodorotlenkowym (OH⁻).

  • Grupa OH⁻ jest jonem wieloatomowym, w którym tlen i wodór są połączone wiązaniem kowalencyjnym.
  • Cały anion OH⁻ jest związany wiązaniem jonowym z kationem metalu.

Dlaczego nie rysuje się wzorów strukturalnych wodorotlenków?

Wzory strukturalne nie są rysowane dla wodorotlenków, ponieważ:

  1. Są to związki jonowe, a w strukturze sieci krystalicznej metalu i aniony OH⁻ nie tworzą klasycznych „połączeń” znanych z wiązań kowalencyjnych.
  2. Rysowanie wzorów strukturalnych dla związków jonowych nie ma sensu chemicznego, ponieważ odzwierciedlają one uporządkowane układy jonów w sieci krystalicznej.

FAQ – Wodorotlenki

Czy wszystkie wodorotlenki są zasadowe?

Tak — grupa OH⁻ nadaje im zasadowy charakter.

Dlaczego Ca(OH)₂ ma dwie grupy OH⁻?

Bo wapń ma wartościowość II i potrzebuje dwóch anionów OH⁻, aby zrównoważyć ładunek.

Czy wodorotlenki metali ciężkich są toksyczne?

Tak — np. wodorotlenek ołowiu czy rtęci są silnie trujące.

Czy wodorotlenki mogą być nierozpuszczalne?

Tak — np. Fe(OH)₃, Cu(OH)₂, Al(OH)₃ są trudno rozpuszczalne.

Dlaczego NaOH i KOH są żrące?

Bo silnie reagują z wodą i tkankami, tworząc roztwory o bardzo wysokim pH.

Czy OH⁻ to to samo co grupa hydroksylowa?

Nie — grupa hydroksylowa (–OH) występuje w związkach organicznych i nie ma ładunku.

Czy można pomylić wodorotlenek z tlenkiem?

Tak — dlatego ważne jest rozpoznanie grupy OH (wodorotlenek) i tylko O (tlenek).

Powiązane testy

Powiązane tematy