Powrót

Zadania maturalne z chemii – Utlenianie‑redukcja – liceum

Zagadnienia związane z reakcjami utleniania i redukcji stanowią jeden z najważniejszych działów chemii, ponieważ pojawiają się zarówno w zadaniach obliczeniowych, jak i opisowych. Pracując z poniższymi zadaniami maturalnymi z chemii z działu utlenianie‑redukcja, uczeń uczy się rozpoznawać zmiany stopni utlenienia, zapisywać równania jonowo‑elektronowe, bilansować reakcje redoks w różnych środowiskach oraz analizować rolę reduktora i utleniacza w procesach chemicznych. To właśnie te umiejętności są kluczowe podczas rozwiązywania arkuszy maturalnych z chemii rozszerzonej.

Zestaw obejmuje typowe i często powtarzające się typy zadań, takie jak: „jak zapisać proces redukcji i utleniania w środowisku kwasowym, zasadowym lub obojętnym?”, „jak ustalić stosunek molowy reagentów na podstawie bilansu elektronowego?”, „jak rozpoznać, czy dana reakcja jest procesem redoks?”, „jak analizować stopnie utlenienia w związkach i jonach złożonych?”, a także „jak przewidzieć kierunek reakcji na podstawie właściwości utleniających i redukujących drobin?”. Dzięki temu uczeń nie tylko utrwala teorię, ale przede wszystkim uczy się praktycznego jej zastosowania.

Regularna praca z zadaniami z działu Utlenianie‑redukcja – matura rozszerzona pozwala zbudować pewność w bilansowaniu równań, analizie stopni utlenienia oraz rozpoznawaniu procesów redoks w złożonych układach reakcji.

Chcesz zobaczyć pełne rozwiązania krok po kroku?

Uzyskaj dostęp do 1136 zadań z chemii i ucz się skutecznie.

Odblokuj pełną treść

Dołącz do setek uczniów przygotowujących się do sprawdzianów i matury.

Poniżej znajdziesz przykładowe zadania z działu Utlenianie-redukcja (2014 - 2022 r.). Pełny zbiór zawiera 1136 z chemii rozszerzonej.
Zadanie ID: 3812

2021 VI / Zadanie 14. (0–2)
W ciekłym amoniaku azotan(V) amonu wykazuje zdolność utleniającego roztwarzania metali – tak jak kwas azotowy(V) w wodzie. Reakcja miedzi z azotanem(V) amonu w skroplonym amoniaku przebiega zgodnie ze schematem:
Cu + NH4+ + NO3 → Cu2+ + NO2 + H2O + NH3  
Na podstawie: L. Kolditz (red.), Chemia nieorganiczna, Warszawa 1994.
Napisz w formie jonowej skróconej, z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy), równania procesów redukcji i utleniania zachodzących podczas opisanej przemiany. Uwzględnij środowisko reakcji – obecność jonów NH4+ . Określ stosunek molowy reduktora do utleniacza w tej reakcji.
Równanie procesu redukcji:
......................................................
Równanie procesu utleniania:
......................................................
Stosunek molowy nreduktora : nutleniacza = .....................


Zadanie ID: 1769

2020 S / Informacja do zadań 16.–18.
Srebro występuje w przyrodzie jako srebro rodzime, a także jako składnik minerałów, takich jak argentyt Ag2S czy chlorargiryt AgCl. Proces wydobywania srebra z urobku górniczego polega na przeprowadzeniu srebra w dobrze rozpuszczalny w wodzie kompleksowy związek cyjankowy, w którym srebro wchodzi w skład anionu o wzorze [Ag(CN)2]. W tym celu rozdrobniony urobek górniczy poddaje się działaniu cyjanku sodu NaCN w obecności powietrza. Poniższe schematy są ilustracją reakcji zachodzących podczas opisanego procesu:
reakcja I: Ag — +NaCN+2H2O+O2 → Na[Ag(CN)2
reakcja II: Ag2S — NaCN(aq) → Na[Ag(CN)2
reakcja III: AgCl — NaCN(aq) → Na[Ag(CN)2
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.

Zadanie 16.
Reakcja I jest reakcją utleniania i redukcji, która zachodzi zgodnie ze schematem:
Ag + CN + H2O + O2 → [Ag(CN)2] + OH  
Zadanie 16.1. (2 pkt)
Napisz w formie jonowej z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy) równania procesów redukcji i utleniania zachodzących podczas opisanej reakcji. Uwzględnij środowisko obojętne, w którym reakcja przebiega.

Równanie procesu redukcji: .............................................
Równanie procesu utleniania: ..........................................

Zadanie 16.2. (1 pkt)
Uzupełnij współczynniki stechiometryczne w poniższym schemacie opisanej reakcji.

...Ag + ...CN + ...H2O + ...O2 → ...[Ag(CN)2] + ...OH  

Zadanie 17. (1 pkt)
Rozstrzygnij, czy reakcje II i III są reakcjami utleniania i redukcji. Odpowiedź uzasadnij.

Rozstrzygnięcie: .......................................................
Uzasadnienie: ...........................................................

Zadanie 18. (1 pkt)
Z otrzymanego roztworu Na[Ag(CN)2] wydziela się srebro za pomocą metalicznego cynku.
W tej reakcji tworzy się kompleks cyjankowy o wzorze Na2[Zn(CN)4].
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2010.
Napisz w formie cząsteczkowej równanie opisanej reakcji.
........................................................


Zadanie ID: 85

2017 VI / Zadanie 25.
Metaliczny cynk roztwarza się w alkalicznych roztworach zawierających aniony azotanowe(V) zgodnie ze schematem:
Zn + NO3 + OH + H2O →  Zn(OH)42– + NH3 

Zadanie 25.1. (0–1)
Napisz w formie jonowej, z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy), równania procesów redukcji i utleniania zachodzących podczas tej reakcji. Uwzględnij fakt, że reakcja zachodzi w środowisku alkalicznym.

Równanie procesu redukcji: .................................................................................
Równanie procesu utleniania:..............................................................................

Zadanie 25.2. (0–1)
Dobierz i uzupełnij współczynniki stechiometryczne w poniższym schemacie.

...Zn + ...NO3 + ...OH + ...H2O →  ...Zn(OH)42– + ...NH3 


Zadanie ID: 1050

2019 S / Zadanie 7. (1 pkt)
Pierwiastek A tworzy aniony złożone o wzorze AO4, w których występuje na swoim najwyższym stopniu utlenienia. Pierwiastek A jest metalem.
Pierwiastek D tworzy aniony złożone o wzorze DO3 , w których występuje na swoim najwyższym stopniu utlenienia. Pierwiastek D może przyjmować w związkach ujemne stopnie utlenienia.
Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i zaznacz jedno określenie spośród podanych w każdym nawiasie, a w wyznaczone miejsca wpisz numer grupy oraz stopień utlenienia.
Pierwiastek A w jonie AO4 może w reakcji redoks pełnić funkcję (wyłącznie reduktora / reduktora lub utleniacza / wyłącznie utleniacza).
Pierwiastek D w jonie DO3 może (wyłącznie oddać elektrony / wyłącznie przyjąć elektrony / oddać lub przyjąć elektrony).
Pierwiastek A należy do grupy ......... układu okresowego pierwiastków.
Pierwiastek D należy do grupy ......... układu okresowego pierwiastków, a jego najniższy stopień utlenienia w związkach jest równy ............ .


Zadanie ID: 1128

2019 N / Zadanie 21. (0–2)
Jod otrzymuje się z saletry chilijskiej, zawierającej głównie azotan(V) sodu, lecz także m.in. śladowe ilości jodanu(V) sodu i jodanu(VII) sodu. Po zatężeniu wodnego roztworu jodany redukuje się do jodu za pomocą wodorosiarczanu(IV) sodu.
Na podstawie: J.D. Lee, Zwięzła chemia nieorganiczna, Warszawa, 1994.
Jedną z opisanych reakcji przedstawia poniższy schemat.
IO3+ HSO3 → I2 + SO4 2− + H+ + H2O
Napisz w formie jonowej skróconej, z uwzględnieniem liczby oddawanych lub pobieranych elektronów (zapis jonowo-elektronowy), równania procesów redukcji i utleniania zachodzących podczas opisanej przemiany. Dobierz i uzupełnij współczynniki stechiometryczne w poniższym schemacie.
Równanie procesu redukcji:
....................................................................
Równanie procesu utleniania:
....................................................................
Równanie uzgodnione:
....................................................................


Zadanie ID: 1259

2019 S / Zadanie 10. (2 pkt)
Ze zbioru:
Fe   Ni   Co   Hg   Mn2+   Cd2+   Cu2+   Ag+
wybierz drobiny, które spełniają warunki opisane w poniższej tabeli. Symbole i wzory wybranych drobin wpisz w wyznaczone miejsca.

Metale, które wypierają miedź z roztworu azotanu(V) miedzi(II):                 
Kationy, które mogą być zredukowane za pomocą niklu:  
Drobina, która najłatwiej oddaje elektrony:  
Drobina, która najchętniej przyjmuje elektrony:  

Zadanie ID: 1264

2019 S / Zadanie 18. (1 pkt)
Podczas ogrzewania kwas fosfonowy H3PO3 (H2PHO3) ulega reakcji dysproporcjonowania, w wyniku której powstają kwas ortofosforowy(V) i fosforowodór.
Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.
Napisz w formie cząsteczkowej równanie opisanej reakcji.
.....................................................................................


Zadanie ID: 1510

2020 N / Informacja do zadań 10.–11.
Przemysłowa produkcja kwasu azotowego(V) jest procesem kilkuetapowym. Pierwszym etapem jest katalityczne utlenienie amoniaku tlenem z powietrza do tlenku azotu(II). W drugim etapie otrzymany tlenek azotu(II) utlenia się do tlenku azotu(IV). Ta reakcjaprzebiega zgodnie z poniższym równaniem:
2NO(g) + O2(g) ⇄ 2NO2(g)  
Powstały tlenek azotu(IV) jest następnie wprowadzany do wody, w wyniku czego powstaje roztwór kwasu azotowego(V) o stężeniu w zakresie 50%–60% (w procentach masowych).
Na podstawie: K. Schmidt-Szałowski, M. Szafran, E. Bobryk, J. Sentek, Technologia chemiczna. Przemysł nieorganiczny, Warszawa 2013.

Zadanie 11. (0–1)
Napisz równanie opisanej reakcji tlenku azotu(IV) z wodą, której produktami są kwas azotowy(V) i tlenek azotu(II). Napisz wzór reduktora i wzór utleniacza.

Równanie reakcji: ............................................
Wzór reduktora: ...............................................
Wzór utleniacza: ..............................................


Zadanie ID: 1719

Próbna 2014 / Informacja do zadań 3.−4.

Pod wpływem ogrzewania chloran(V) potasu ulega rozkładowi, który może przebiegać – zależnie od warunków – z wydzielaniem różnych produktów. W obecności tlenku manganu(IV) jako katalizatora (reakcja I) chloran(V) potasu rozkłada się już w temperaturze niższej od 600 K na chlorek potasu i tlen, co opisuje poniższe równanie reakcji.

I.  2KClO3  —MnO2,T→ 2KCl + 3O2

Natomiast ogrzewany bez katalizatora (reakcja II) ulega głównie reakcji opisanej równaniem:

II.  4KClO3  —T→ 3KClO4 + KCl

Na podstawie: A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, Warszawa 2004.

Zadanie 3. (0−1)

Oblicz i wpisz do tabeli stopnie utlenienia potasu, chloru i tlenu we wszystkich reagentach reakcji I i II.

Stopień utlenienia w O2 w KCl w KClO3 w KClO4
tlenu    ––––    
potasu ––––      
chloru  ––––      

Zadanie 4. (0−2)

Uzupełnij poniższe zdania. Wpisz, jaką funkcję pełnią atomy danego pierwiastka w reakcjach I i II. Określ, czy oddają, czy przyjmują elektrony, oraz podaj nazwę procesu, któremu ulegają.

1. W reakcji I chlor w KClO3 pełni wyłącznie funkcję .................................... ,
ponieważ .......................... elektrony i ulega procesowi................................... .

2. W reakcji I tlen w KClO3 pełni wyłącznie funkcję ........................................ ,
ponieważ ........................... elektrony i ulega procesowi..................................... .

3. W reakcji II chlor w KClO3 pełni funkcję ............................................ ,
ponieważ ............................ elektrony i ulega procesowi......................................


Zadanie ID: 1775

2020 S / Zadanie 21. (1 pkt)
Przeprowadzono doświadczenie z udziałem azotanu(III) potasu (KNO2). Przebieg doświadczenia zilustrowano na poniższym schemacie.
redoks KI, KMnO4, KNO2
Objawy reakcji zaobserwowano w obu probówkach. Na dnie probówki I powstała substancja o fioletowobrunatnej barwie, charakterystycznej dla wolnego jodu, a fioletowy roztwór dodawany do probówki II uległ odbarwieniu.

Uzupełnij poniższe zdania. Wybierz i podkreśl jedną odpowiedź spośród podanych w każdym nawiasie.
W probówce I jony azotanowe(III) (redukują / utleniają) jony jodkowe do wolnego jodu.
Podczas reakcji zachodzącej w probówce II jon azotanowy(III) pełni funkcję (reduktora / utleniacza).
W tej reakcji powstaje sól manganu na stopniu utlenienia (II / IV / VI).



Powrót