Powrót

VSEPR - wyznaczanie hybrydyzacji i kształtu cząsteczek

Spis treści

Podstawowe pojęcia
  • Wzór na liczbę orbitali zhybrydyzowanych
  • Obliczania liczby przestrzennej dla cząsteczek obojętnych i jonów - przykłady
  • Zależność typu hybrydyzacji od liczby przestrzennej (liczby orbitali zhybrydyzowanych)
Założenia teorii VSEPR
Rodzaj hybrydyzacji i kształty cząsteczek
Budowa cząsteczki a moment dipolowy
  • I. Dwuatomowe cząsteczki pierwiastków
  • II. Dwuatomowe cząsteczki związków chemicznych
  • III. Cząsteczki o wzorze ogólnym AB2
  • IV. Cząsteczki o wzorze ogólnym AB3
  • V. Cząsteczki o wzorze ogólnym AB4
  • VI. Cząsteczki o wzorze ogólnym ABC
Przykłady wyznaczania typu hybrydyzacji i kształtu cząsteczki
  • Cząsteczka H2O
  • Cząsteczka CO2
  • Jon NO3–
  • Cząsteczka NH3
Od reguł są wyjątki
Czy o kształcie cząsteczki decydują tylko wiązania σ, czy również π?
  • Jaką rolę w cząsteczce pełnią wiązania σ?
  • Jaki wpływ na kształt cząsteczki mają wiązania π?

Model VSEPR pozwala przewidzieć kształt cząsteczek na podstawie odpychania się par elektronowych wokół atomu centralnego. Dzięki niemu można określić zarówno typ hybrydyzacji, jak i geometrię przestrzenną cząsteczek oraz jonów wieloatomowych.

Materiał przeznaczony dla uczniów liceum realizujących podstawę programową z chemii.

Czego dowiesz się z tego artykułu

  • co oznacza model VSEPR i jak działa
  • jak obliczać liczbę przestrzenną i liczbę orbitali zhybrydyzowanych
  • jak rozpoznać hybrydyzację sp, sp² i sp³
  • jakie kształty cząsteczek wynikają z poszczególnych typów hybrydyzacji
  • jak wolne pary elektronowe wpływają na geometrię cząsteczek
  • jak przewidzieć moment dipolowy na podstawie budowy cząsteczki
  • jak analizować przykłady takie jak H₂O, CO₂, NO₃⁻ czy NH₃

Fragment artykułu

Model VSEPR zakłada, że pary elektronowe – zarówno wiążące, jak i niewiążące – odpychają się wzajemnie i ustawiają tak, aby minimalizować to odpychanie. Liczba wiązań sigma oraz wolnych par elektronowych pozwala wyznaczyć liczbę przestrzenną, a ta z kolei określa typ hybrydyzacji atomu centralnego.

Hybrydyzacja sp odpowiada geometrii liniowej, sp² – trójkątnej, a sp³ – tetraedrycznej. Wolne pary elektronowe mogą jednak modyfikować kształt cząsteczki, prowadząc do geometrii kątowej lub piramidalnej, jak w przypadku H₂O i NH₃.

Ucz się skutecznie, dokładnie pod wymagania

  • Pełne wyjaśnienia krok po kroku
  • Schematy geometrii cząsteczek i hybrydyzacji
  • Dostęp do wszystkich działów podręcznika
  • Brak reklam i zbędnych dodatków
Odblokuj pełną treść

Dołącz do tysięcy uczniów uczących się z Chem24. Bez zobowiązań.

Pełna wersja artykułu zawiera

  • pełne omówienie zasad modelu VSEPR
  • tabelę zależności między liczbą przestrzenną a hybrydyzacją
  • szczegółowe przykłady obliczania Lσ, Lwp i LH
  • analizę kształtów cząsteczek: liniowych, trójkątnych, tetraedrycznych, kątowych i piramidalnych
  • omówienie momentu dipolowego i jego zależności od geometrii
  • przykłady: H₂O, CO₂, NO₃⁻, NH₃, NO₂ i inne
  • wyjątki od reguł VSEPR, w tym cząsteczki z niesparowanymi elektronami

Chcesz kontynuować naukę?

  • Dostęp do pełnych lekcji i przykładów
  • Wyjaśnienia trudnych pojęć krok po kroku
  • Możliwość zadawania pytań
  • Zero reklam
Przejdź do pełnej treści

Ucz się szybciej i skuteczniej z Chem24.

Najczęstsze pytania

Czy o kształcie cząsteczki decydują tylko wiązania σ, czy również π?

Na kształt cząsteczki wpływają tylko wiązania σ. Natomiast wiązania π wpływają dodatkowo np. zmieniają nieco kąty między wiązaniami. 

Co to jest liczba przestrzenna?

To suma liczby wiązań sigma i wolnych par elektronowych wokół atomu centralnego – pozwala określić typ hybrydyzacji.

Dlaczego H₂O ma kształt kątowy?

Ponieważ atom tlenu ma dwie wolne pary elektronowe, które odpychają wiążące pary O–H, zmieniając geometrię z tetraedrycznej na kątową.

Czy cząsteczka CO₂ jest dipolem?

Nie – mimo spolaryzowanych wiązań, jej budowa liniowa powoduje zniesienie momentów dipolowych.

Powiązane zadania

Powiązane tematy