Zadania maturalne z chemii liceum – pochodne węglowodorów

Próbna 2014 / Zadanie 27.

Napisz, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, równanie reakcji dehydratacji butan-2-olu prowadzące do powstania alkenu, który występuje w postaci izomerów cis, trans.

Próbna 2014 / Zadanie 29. (0-2)

W cząsteczce pewnego związku organicznego stosunek liczby atomów węgla, wodoru i tlenu wynosi 1 : 2 : 1, natomiast masa molowa tego związku jest równa 90 g·mol^–1.
Poniżej podano dwie dodatkowe informacje dotyczące opisanego związku.
1. W jego cząsteczce można wyróżnić dwie różne grupy funkcyjne, a w roztworze wodnym związek ten dysocjuje z odszczepieniem jonu wodorowego.
2. Jego cząsteczka jest chiralna.

Ustal, czy do narysowania wzoru półstrukturalnego (grupowego) opisanego związku organicznego należy wykorzystać informacje 1. i 2. W tym celu uzupełnij zdania I–III.
Podkreśl wybrany zwrot w każdym nawiasie, uzasadnij swoje stanowisko i napisz wzór półstrukturalny (grupowy) tego związku.

I Do ustalenia wzoru półstrukturalnego (grupowego) związku (należy wykorzystać
informację 1. / nie trzeba wykorzystywać informacji 1.), ponieważ ................................................................................................

II Do ustalenia wzoru półstrukturalnego (grupowego) związku (należy wykorzystać
informację 2. / nie trzeba wykorzystywać informacji 2.), ponieważ ...................................................................................................

III Opisany związek ma wzór półstrukturalny (grupowy): ...............

Próbna 2014 / Zadanie 30. (0-1)

Przeprowadzono doświadczenie, którego przebieg zilustrowano na poniższym schemacie.

Napisz, jakie objawy reakcji (lub ich brak) umożliwią rozróżnienie substancji dodawanych do probówek I, II i III.
........................................................................................................................

Próbna 2014 / Zadamie 26.

Alkohole pierwszorzędowe ulegają dehydratacji podczas ogrzewania z kwasem siarkowym(VI) i w pewnej temperaturze produktami tej reakcji są alkeny. W innych warunkach temperatury alkohole pierwszorzędowe ulegają dehydratacji prowadzącej do powstawania symetrycznych eterów. Reakcję opisuje poniższy schemat.

2ROH —^H₂SO₄,T→  R–O–R + H₂O

Napisz wzór półstrukturalny (grupowy) i nazwę systematyczną alkoholu, z którego w wyniku dehydratacji otrzymano eter o wzorze

CH₃CH₂CH₂–O–CH₂CH₂CH₃.

Wzór:.......... Nazwa: ...............

Próbna 2014 / Zadanie 24 (0-1). Przykładami organicznych substancji wykorzystywanych do konserwowania artykułów kosmetycznych są związki znane pod nazwami handlowymi PCMX i METHAFORM. Poniżej podano ich nazwy systematyczne.

Napisz wzory półstrukturalne (grupowe lub uproszczone) tych związków.

Próbna 2014 / Informacja do zadań 19-20.  Na poniższym schemacie zilustrowano ciąg przemian chemicznych.

Zadanie 19. (1p) Podkreśl poprawne dokończenie zdania.

Substancją oznaczoną literą X w powyższym schemacie jest
A. eten.
B. etyn.
C. etanol.
D. etano-1,2-diol.

Zadanie 20. (1p) Posługując się podziałem charakterystycznym dla chemii organicznej, określ typ reakcji 3. Podkreśl poprawną odpowiedź.

A. addycja

B. eliminacja

C. polimeryzacja

D. substytucja

Próbna 2014 / Zadanie 28. (0-2)

Aldehydy i ketony ulegają redukcji wodorem do odpowiednich alkoholi, przy udziale katalizatora, np. platyny.
Estry ulegają redukcji, dając alkohole pierwszorzędowe. Reduktorem stosowanym zazwyczaj do redukcji estrów jest tetrahydroglinian litu (LiAlH₄). Redukcja estrów przebiega według schematu:

R₁COOR₂ —^LiAlH₄→ R₁CH₂OH + R₂OH

Na podstawie: J. McMurry, Chemia organiczna, Warszawa 2003.

a) Napisz, stosując wzory półstrukturalne (grupowe) związków organicznych, równanie reakcji redukcji propanalu wodorem. Zaznacz warunki prowadzenia procesu.
................................

b) Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) związków otrzymanych w wyniku redukcji propanianu etylu.
...............................

Próbna 2013 / Zadanie 22. (0–2)

Przygotowano dwa roztwory zgodnie z poniższym rysunkiem.

Następnie zbadano odczyn obu roztworów za pomocą żółtego uniwersalnego papierka wskaźnikowego.

Określ barwę, jaką przyjął uniwersalny papierek wskaźnikowy w każdym roztworze.
Uzasadnij przyczynę zmiany barwy wskaźnika, pisząc w formie jonowej skróconej równania reakcji zachodzących w probówkach I i II.

Próbna 2014 / Zadanie 21 (0-2). Jedną z reakcji, której ulega etyn (acetylen), jest addycja kwasu octowego (etanowego). Przebiega ona zgodnie z równaniem:

Produktem reakcji jest octan winylu.    Octan winylu poddany polimeryzacji daje poli(octan winylu), który znajduje wielostronne zastosowanie w produkcji klejów, mas szpachlowych, pokryć podłogowych oraz powłok malarskich (farb lateksowych).

Na podstawie: K.-H. Lautenschlłauml;ger, W. Schrłouml;ter, A. Wanninger, Nowoczesne kompendium chemii,
Warszawa 2007

Napisz wzory półstrukturalne (grupowe) dwóch różnych fragmentów tego polimeru, złożonych z dwóch monomerów.

Próbna 2013 / Zadanie 30. (0–2)

Pewien trigliceryd zawierający reszty kwasów palmitynowego i stearynowego poddano hydrolizie. W wyniku tej przemiany otrzymano glicerol oraz dwa kwasy – palmitynowy i stearynowy – w stosunku molowym 1 : 2.

Oceń, czy na podstawie powyższych danych można jednoznacznie ustalić wzór półstrukturalny triglicerydu. Jeśli uznasz, że tak – uzasadnij krótko swoje stanowisko i narysuj wzór opisanego związku. Jeśli uznasz, że nie – uzasadnij krótko swoje stanowisko i napisz wzory możliwych triglicerydów.
 

Ocena i uzasadnienie stanowiska: .............................................................